Tình hình dịch sởi đang diễn biến phức tạp trên cả nước, đặc biệt là tại các thành phố lớn, khi Hà Nội vừa ghi nhận trường hợp tử vong đầu tiên do bệnh sởi. Điều này một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự nguy hiểm của căn bệnh này và tầm quan trọng của việc tiêm chủng vắc-xin cũng như nhận biết sớm các dấu hiệu cần can thiệp y tế kịp thời.
Diễn Biến Dịch Sởi Tại Hà Nội và Trường Hợp Tử Vong Đáng Tiếc
Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố (CDC) Hà Nội, chỉ trong một tuần từ ngày 14 đến 21/3, toàn thành phố đã ghi nhận 182 trường hợp mắc sởi tại 26 quận, huyện, thuộc 88 xã phường, thị trấn. Đáng chú ý, một trường hợp tử vong là bệnh nhi sinh năm 2021 (44 tháng tuổi) tại Nam Từ Liêm, chưa từng tiêm vắc-xin phòng sởi.
Bệnh nhi này bắt đầu có dấu hiệu khởi phát bệnh từ ngày 10/3 và đến ngày 17/3 thì xuất hiện tình trạng khó thở nghiêm trọng, buộc gia đình phải đưa vào Bệnh viện Nhi Trung ương điều trị. Mặc dù đã được các y bác sĩ tích cực điều trị bằng nhiều biện pháp như thở máy, lọc máu, và ECMO, tình trạng của trẻ không cải thiện và đã tử vong vào ngày 18/3. Chẩn đoán cuối cùng cho thấy trẻ bị sốc không hồi phục, suy đa tạng, viêm phổi ARDS-bão cytokine do biến chứng của bệnh sởi.
Biến Chứng Nguy Hiểm Của Bệnh Sởi và Dấu Hiệu Cần Lưu Ý
Chân dung Bác sĩ Trương Hữu Khanh đang tư vấn về bệnh sởi
Trao đổi với báo chí, BS. Trương Hữu Khanh, Phó Chủ tịch Liên chi Hội truyền nhiễm TP.HCM và cố vấn chuyên môn Bệnh viện Nhi Đồng 1, nhấn mạnh rằng bệnh sởi có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng. Trong đó, suy dinh dưỡng và còi cọc là những hệ lụy thường gặp, khiến trẻ chậm phát triển chiều cao, cân nặng so với bạn bè cùng trang lứa. Virus sởi còn làm suy yếu hệ miễn dịch của trẻ, tăng nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng thứ phát. Tình trạng thiếu hụt vitamin A, một chất dinh dưỡng thiết yếu cho sự phát triển, cũng thường xảy ra ở trẻ mắc sởi, góp phần làm chậm quá trình phát triển của cơ thể.
Trước tình hình số ca mắc sởi đang gia tăng, đặc biệt ở trẻ nhỏ, BS. Trương Hữu Khanh đặc biệt lưu ý các bậc phụ huynh cần đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế để được khám và điều trị kịp thời khi trẻ có những dấu hiệu biến chứng nguy hiểm như thở mệt, li bì, hoặc co giật.
Phòng Chống Dịch Sởi Hiệu Quả: Vai Trò Của Vắc-xin và Các Biện Pháp Khác
Từ đầu năm 2025 đến nay, cả nước đã ghi nhận rải rác 42.488 trường hợp nghi sởi tại 63 tỉnh, thành phố, trong đó có 4.027 trường hợp dương tính với sởi tại 62 tỉnh, thành phố.
Hình ảnh trẻ em đang được thăm khám, theo dõi sức khỏe trong bối cảnh dịch sởi gia tăng
Bộ Y tế nhận định sởi là một trong những bệnh truyền nhiễm có tốc độ lây lan nhanh nhất. Bệnh dễ dàng lây qua đường không khí khi người bệnh ho, hắt hơi, hoặc nói chuyện. Ngoài ra, virus sởi cũng có thể lây truyền gián tiếp qua các vật trung gian như bàn tay, mặt bàn, ghế, và môi trường sinh hoạt chứa virus. Đa số các trường hợp mắc bệnh rơi vào nhóm trẻ em từ 9 tháng tuổi đến dưới 15 tuổi (72,7%), và phần lớn bệnh nhân đều không được tiêm vắc-xin phòng sởi hoặc không rõ về tình trạng tiêm chủng (chiếm hơn 95%). Mặc dù bệnh chủ yếu ghi nhận ở các thành phố lớn với di biến động dân cư cao, hiện nay đã có xu hướng gia tăng tại các tỉnh miền núi.
Bộ Y tế dự báo dịch sởi có xu hướng chung giảm nhưng chưa dừng lại, vẫn sẽ tiếp tục ghi nhận nhiều ca sốt phát ban nghi sởi trên phạm vi cả nước, đặc biệt là ở các tỉnh miền núi có đồng bào dân tộc thiểu số gặp khó khăn trong việc tiếp cận dịch vụ y tế, hoặc những tỉnh có tỉ lệ tiêm vắc-xin phòng sởi thấp. Tuy nhiên, với việc triển khai quyết liệt các biện pháp phòng, chống dịch như khoanh vùng, dập dịch và tiêm chủng vắc-xin, tình hình dịch bệnh sởi vẫn đang trong tầm kiểm soát và sẽ từng bước được khống chế để hạn chế lây lan, bùng phát.
Để phòng chống dịch sởi hiệu quả, chuyên gia truyền nhiễm nhấn mạnh vắc-xin là “vũ khí” quan trọng nhất. “Chỉ tiêm phòng mới là biện pháp hữu hiệu để phòng chống bệnh sởi hiệu quả. Còn với những ai tiếp xúc với người mắc bệnh cần tiêm phòng càng sớm càng tốt,” BS. Khanh khuyến cáo.
Bộ Y tế cũng đưa ra các khuyến cáo cụ thể:
- Chủ động đưa trẻ từ 9 tháng đến 2 tuổi chưa tiêm hoặc tiêm chưa đủ 2 mũi vắc-xin phòng bệnh sởi đi tiêm đầy đủ, đúng lịch. Các nhóm tuổi khác (6-9 tháng, 1-10 tuổi) cũng cần tham gia chiến dịch tiêm vắc-xin phòng, chống bệnh sởi theo hướng dẫn của Bộ Y tế.
- Không cho trẻ đến gần, tiếp xúc với các trẻ nghi mắc bệnh sởi. Đeo khẩu trang nơi đông người, thường xuyên rửa tay bằng xà phòng khi chăm sóc trẻ.
- Giữ vệ sinh thân thể, mũi, họng, mắt và răng miệng cho trẻ hàng ngày; đảm bảo dinh dưỡng và giữ ấm cơ thể cho trẻ.
- Các cơ sở như nhà trẻ, mẫu giáo, trường học cần giữ gìn vệ sinh sạch sẽ, thông thoáng và đủ ánh sáng; thường xuyên khử trùng đồ chơi, dụng cụ học tập và phòng học bằng các chất sát khuẩn thông thường.
- Khi phát hiện các dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh sởi, cần sớm cách ly và đưa trẻ đến các cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám, tư vấn điều trị kịp thời.
Ngoài ra, Bộ Y tế cũng đã xây dựng infographic về bệnh sởi nhằm cung cấp thông tin trực quan và dễ hiểu cho cộng đồng:
Infographic của Bộ Y tế giải thích bệnh sởi là gì và các triệu chứng ban đầu
Infographic của Bộ Y tế hướng dẫn cách chăm sóc trẻ mắc sởi tại nhà
Infographic của Bộ Y tế cảnh báo về các biến chứng nguy hiểm của bệnh sởi
Infographic của Bộ Y tế khuyến nghị các biện pháp phòng ngừa và tiêm chủng vắc-xin sởi
Kết Luận
Tình hình dịch sởi diễn biến phức tạp đòi hỏi sự chủ động từ mỗi gia đình và cộng đồng. Việc tiêm chủng vắc-xin sởi đầy đủ và đúng lịch là biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất. Đồng thời, nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường và kịp thời đưa trẻ đến cơ sở y tế là yếu tố then chốt để tránh những biến chứng nguy hiểm, góp phần bảo vệ sức khỏe cho trẻ em và toàn xã hội.