Các nghiên cứu trước đây trên mô hình động vật đã chỉ ra rằng vi nhựa có khả năng tăng tốc quá trình lão hóa của tế bào tạo xương và gây ra các rối loạn cốt hóa nội sụn ở đĩa tăng trưởng, từ đó cản trở sự phát triển của xương trong giai đoạn thanh thiếu niên. Những phát hiện này đã đặt ra câu hỏi lớn về khả năng vi nhựa tích tụ trong hệ thống xương của con người.
Cho đến gần đây, bằng chứng trực tiếp về sự hiện diện của vi nhựa trong xương người vẫn còn thiếu. Tuy nhiên, một nghiên cứu mang tính bước ngoặt từ Bệnh viện Xijing thuộc Đại học Y Không quân Trung Quốc, được công bố trên tạp chí Environment International, đã cung cấp câu trả lời.
Nghiên cứu với tiêu đề “Vi nhựa trong mô xương người: Sự hiện diện, phân bố và tác động đến sức khỏe” là công trình đầu tiên xác nhận sự hiện diện của vi nhựa trong ba loại mô xương người: xương, sụn và đĩa đệm. Đồng thời, nghiên cứu cũng làm rõ cách thức những hạt vi nhựa này ảnh hưởng đến sức khỏe xương thông qua việc tác động đến biểu hiện của các cytokine gây viêm và cytokine hình thái xương.
Vì sao vi nhựa trong xương đáng lo ngại hơn cả trong não?
Vi nhựa đã được tìm thấy trong nhiều loại mô của con người, bao gồm đường tiêu hóa, mô tinh hoàn, nội mạc tử cung, mô nhau thai, phổi và não. Mặc dù các hệ thống như hô hấp, tiêu hóa và sinh sản có thể tiếp xúc trực tiếp với vi nhựa từ môi trường, hệ xương lại là một hệ thống khép kín, thường không tương tác trực tiếp với môi trường bên ngoài. Điều này khiến cho việc phát hiện vi nhựa trong xương trở nên đặc biệt đáng chú ý và đòi hỏi những nghiên cứu sâu hơn.
Hệ thống xương sở hữu những đặc tính lý hóa và sinh học độc đáo. Ma trận xương chủ yếu cấu tạo từ các muối vô cơ, trong khi sụn chứa chủ yếu các sợi collagen và nước. Điều quan trọng là xương không phải một cơ quan tĩnh lặng; thực tế, đây là một cơ quan có hoạt động trao đổi chất mạnh mẽ và tái tạo nhanh hơn nhiều so với các cơ quan khác. Ngay cả khi quá trình phát triển xương ngừng lại ở tuổi trưởng thành, quá trình hình thành và tiêu xương vẫn diễn ra liên tục, duy trì sự cân bằng được gọi là tái tạo xương. Do đó, khả năng vi nhựa tích tụ lâu dài trong mô xương đặt ra một mối lo ngại sâu sắc.
Hạt vi nhựa xâm nhập hệ thống xương người có thể gây ra nhiều tác động tiêu cực đến sức khỏe
Trong nghiên cứu mới, các nhà khoa học đã phân tích 24 mẫu xương, sụn và đĩa đệm của con người, phát hiện tổng cộng 40 mảnh vi nhựa với đường kính dao động từ 25,44 micromet đến 407,39 micromet. Kết quả cho thấy, hàm lượng vi nhựa lắng đọng trong đĩa đệm (61,1 ± 44,2 hạt/g) cao hơn đáng kể so với trong xương (22,9 ± 15,7 hạt/g) và sụn (26,4 ± 17,6 hạt/g). Ngoài ra, kích thước trung bình của vi nhựa trong đĩa đệm và xương cũng lớn hơn so với trong sụn. Các loại vi nhựa phổ biến nhất được tìm thấy bao gồm polypropylene (35%), copolymer ethylene-vinyl acetate (30%) và polystyrene (20%).
Các thí nghiệm in vivo (trên cơ thể sống) đã chứng minh rằng chỉ sau bốn tuần tiếp xúc, vi nhựa có thể xâm nhập vào xương, sụn và đĩa đệm thông qua quá trình lưu thông máu, gây ra các kiểu tích tụ rõ ràng. So với nhóm đối chứng, những con chuột tiếp xúc với vi nhựa cho thấy nồng độ yếu tố hoại tử khối u-α (TNF-α), peptide đầu tận cùng procollagen loại I (PINP) và phosphatase axit 5b kháng tartrat (TRACP-5b) cao hơn. Điều này chỉ ra rằng vi nhựa có thể ảnh hưởng đến sức khỏe xương bằng cách tác động đến biểu hiện của các cytokine gây viêm và cytokine hình thái xương.
Nghiên cứu này mang lại thông điệp gì?
Nghiên cứu này khẳng định rằng vi nhựa không chỉ tồn tại trong nhiều mô của con người mà còn có khả năng xâm nhập vào hệ thống xương và gây ra những ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe xương. Mặc dù hàm lượng vi nhựa trong cơ thể con người hiện tại tương đối thấp, nhưng do đặc tính tái tạo rất năng động của mô xương, sự tích tụ vi nhựa trong thời gian dài, thậm chí suốt đời, có thể gây ra những mối nguy hiểm tiềm tàng đáng kể.
Trong tương lai, cần có thêm nhiều nghiên cứu để khám phá sâu hơn những tác động lâu dài của vi nhựa đối với sức khỏe xương của con người. Đồng thời, việc phát triển các chiến lược phòng ngừa và can thiệp hiệu quả để giảm thiểu mối đe dọa của vi nhựa đối với sức khỏe con người là vô cùng cần thiết. Khám phá này không chỉ mở ra một góc nhìn mới để hiểu tác động của vi nhựa lên cơ thể con người mà còn cung cấp cơ sở quan trọng cho việc xây dựng các chính sách y tế công cộng phòng ngừa.