Chủ quan với những cơn đau bụng âm ỉ, táo bón kéo dài và cả việc són phân, anh A.T. (30 tuổi, quê Phú Thọ) đã nghĩ mình chỉ mắc chứng rối loạn tiêu hóa thông thường. Gần một năm trôi qua, anh không hề đi khám cho đến khi phát hiện những đoạn màu trắng ngoe nguẩy như sinh vật sống trong phân. Sự việc kinh hoàng này đã khiến anh giật mình tra cứu và nghi ngờ mình bị nhiễm sán dây, lập tức tìm đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương để thăm khám.
Hành Trình “Ẩn Mình” Của Sán Dây Và Phát Hiện Bất Ngờ
Tại Trung tâm Khám chữa bệnh theo yêu cầu và Quốc tế (Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương), sau khi được làm xét nghiệm ký sinh trùng, anh T. được chỉ định thụt tháo để chuẩn bị cho nội soi đại tràng. Điều bất ngờ và rùng mình nhất đã xảy ra ngay sau đó: một con sán dây còn sống, dài hơn 3 mét, đã chui ra khỏi cơ thể anh theo phân. Các bác sĩ xác định rằng con sán khổng lồ này đã cư trú trong ruột và đại tràng của người bệnh suốt một thời gian dài.
Tiến sĩ Lê Nguyễn Minh Hoa, Kỹ thuật viên trưởng Khoa Vi sinh và Sinh học phân tử, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, nghi ngờ đây là sán dây bò (Taenia saginata) dựa trên quan sát mẫu bệnh phẩm, nhưng cũng cần chẩn đoán phân biệt với sán dây lợn (Taenia solium). Việc xác định chính xác loài sán đòi hỏi phải thu được phần đầu của ký sinh trùng, do đó bệnh nhân sẽ cần uống thuốc xổ để loại bỏ hoàn toàn con sán nhằm ngăn ngừa nguy cơ tái nhiễm.
Nguyên Nhân Gây Nhiễm Sán Dây: Những Thói Quen Nguy Hiểm
Khai thác bệnh sử cho thấy, anh T. có thói quen ăn rau sống, thịt tái và đã lâu không tẩy giun định kỳ. Theo các bác sĩ, đây chính là nguyên nhân hàng đầu khiến anh nhiễm sán dây. Việc ăn phải rau sống, thịt tái không đảm bảo vệ sinh, chứa trứng sán dây là con đường lây nhiễm phổ biến. Những món ăn này lại rất được ưa chuộng và thường xuyên xuất hiện trong các bữa cơm của người Việt, tiềm ẩn nhiều nguy cơ khó lường.
Bác sĩ đang khám bệnh và tư vấn cho một bệnh nhân tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ươngBác sĩ Huyền đang khám cho bệnh nhân. (Ảnh: BSCC)
Mối Nguy Từ Sán Dây: Triệu Chứng Thường Gặp Và Biến Chứng Tiềm Ẩn
Các chuyên gia cảnh báo rằng sán dây là loại ký sinh trùng có thể tồn tại âm thầm nhiều năm trong cơ thể mà không gây triệu chứng rõ ràng. Một số bệnh nhân chỉ xuất hiện các dấu hiệu mơ hồ như đau bụng âm ỉ, đầy hơi, rối loạn tiêu hóa, buồn nôn, hoặc sụt cân dù ăn uống bình thường. Trong nhiều trường hợp, dấu hiệu đầu tiên chỉ là việc phát hiện đốt sán bò ra theo phân, gây hoang mang và sợ hãi.
Sán dây xâm nhập vào cơ thể chủ yếu qua đường tiêu hóa, do ăn phải ấu trùng hoặc trứng có trong thực phẩm nhiễm bẩn. Với sán dây bò, nguồn lây phổ biến là thịt bò tái hoặc chưa nấu chín kỹ. Nguy hiểm hơn, sán dây lợn có thể lây qua thịt chứa ấu trùng và còn có khả năng lây từ người sang người qua đường phân–tay–miệng trong điều kiện vệ sinh kém. Khi xâm nhập cơ thể, trứng có thể nở thành ấu trùng, xuyên qua thành ruột và di chuyển đến các cơ quan quan trọng như não, mắt, cơ bắp, gây ra các biến chứng nguy hiểm, thậm chí đe dọa tính mạng.
Điều Trị Và Phòng Ngừa Sán Dây Hiệu Quả
Bác sĩ Nguyễn Thị Thu Huyền, Trung tâm Khám chữa bệnh theo yêu cầu và Quốc tế, cho biết sau khi có kết quả định danh chính xác, bệnh nhân sẽ được điều trị đặc hiệu bằng thuốc diệt sán kết hợp thuốc xổ. Đồng thời, người bệnh cần được theo dõi bằng xét nghiệm phân định kỳ trong vài tuần đến vài tháng để đảm bảo không còn trứng hay đốt sán sót lại trong đường ruột.
Để phòng bệnh, bác sĩ Huyền khuyến cáo mỗi người cần giữ gìn vệ sinh cá nhân sạch sẽ, rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh. Thói quen ăn chín uống sôi là vô cùng quan trọng; hạn chế ăn thịt tái, tiết canh hoặc rau sống chưa được xử lý kỹ. Đặc biệt, việc tẩy giun định kỳ mỗi 6 tháng là cần thiết, nhất là với trẻ nhỏ, người cao tuổi và những người có hệ miễn dịch yếu. Trứng và ấu trùng sán dây có thể tồn tại và lan truyền qua thực phẩm, nước hoặc đất bị ô nhiễm, và mỗi đốt sán dây có thể chứa hàng nghìn trứng. Nếu không điều trị triệt để, trứng sẽ tiếp tục phát tán trong môi trường, gây tái nhiễm cho chính người bệnh và cả cộng đồng.
Trường hợp của anh T. là một lời cảnh tỉnh nghiêm túc về hậu quả của việc chủ quan trong các thói quen ăn uống và vệ sinh. Việc nhận thức đúng đắn về nguy cơ nhiễm ký sinh trùng và thực hiện các biện pháp phòng ngừa đơn giản nhưng hiệu quả sẽ giúp bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng khỏi những mối đe dọa tiềm ẩn này.