Ung thư đại trực tràng là một trong những căn bệnh ung thư phổ biến hàng đầu thế giới và tại Trung Quốc, bệnh này đã liên tục nằm trong top 10 trong suốt 15 năm qua. Nhiều nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng việc điều chỉnh thói quen ăn uống đóng vai trò then chốt trong công tác phòng ngừa căn bệnh nguy hiểm này.
Một nghiên cứu mới đây được công bố trên tạp chí danh tiếng Nature Communications đã hé lộ một phát hiện đáng chú ý: những phụ nữ tiêu thụ 300mg canxi (tương đương một cốc sữa) mỗi ngày thông qua chế độ ăn uống có thể giảm tới 17% nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng. Điều này mở ra hướng đi mới trong việc xây dựng các chiến lược phòng bệnh hiệu quả dựa trên dinh dưỡng.
3 Yếu Tố Ăn Uống Tăng Nguy Cơ Ung Thư Đại Trực Tràng: Kết Quả Từ Nghiên Cứu Lớn
Để tìm hiểu sâu hơn về mối liên hệ giữa chế độ ăn uống và ung thư đại trực tràng, một nhóm nghiên cứu đến từ Vương quốc Anh và Hoa Kỳ đã thực hiện một khảo sát quy mô lớn trên 540.000 phụ nữ. Các đối tượng tham gia được lựa chọn từ chương trình tầm soát ung thư vú của Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh và Scotland và được theo dõi sức khỏe trong khoảng 16,6 năm. Nghiên cứu đã đánh giá mối quan hệ giữa 97 yếu tố chế độ ăn uống khác nhau với tỷ lệ mắc ung thư đại trực tràng.
Kết quả phân tích ngẫu nhiên Mendel cho thấy ba yếu tố trong chế độ ăn uống có mối liên hệ đặc biệt chặt chẽ với nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng là rượu, thịt đỏ và thịt chế biến.
Rượu, Thịt Đỏ và Thịt Chế Biến: Những Kẻ Thù Thầm Lặng
Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc tăng 20 gram rượu mỗi ngày có thể làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng lên 15%. Đối với thịt đỏ và thịt chế biến, tiêu thụ 30 gram mỗi ngày (kết hợp cả hai loại) làm tăng 8% nguy cơ mắc bệnh. Đáng lo ngại hơn, nếu lượng thịt đỏ và thịt chế biến tăng thêm 100 gram mỗi ngày, nguy cơ này có thể tăng vọt tới 29%. Những con số này cảnh báo về tầm quan trọng của việc kiểm soát chặt chẽ lượng tiêu thụ các thực phẩm này trong chế độ ăn hàng ngày.
Một phụ nữ đang thưởng thức đồ uống lạnh, gợi ý về thói quen tiêu thụ đồ uống ảnh hưởng đến sức khỏe
Canxi và Sản Phẩm Từ Sữa: Lá Chắn Bảo Vệ Chống Lại Ung Thư Đại Trực Tràng
Trái ngược với các yếu tố gây hại, nghiên cứu cũng làm nổi bật vai trò bảo vệ của canxi và các sản phẩm từ sữa. Cụ thể, việc tăng lượng canxi thêm 300mg mỗi ngày (tương đương với một cốc sữa 300ml) đã được chứng minh là giúp giảm 17% nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng.
Ngoài ra, thông qua việc quan sát các biến thể di truyền của đối tượng, nghiên cứu còn phát hiện mối tương quan nghịch giữa lượng sữa tiêu thụ và nguy cơ ung thư đại trực tràng, ung thư ruột kết, cũng như ung thư trực tràng. Điều này càng củng cố thêm bằng chứng về vai trò bảo vệ mạnh mẽ của canxi trong việc phòng ngừa căn bệnh này.
Một ly sữa tươi nguyên chất trên bàn, biểu tượng cho nguồn canxi dồi dào
Các thực phẩm và chất dinh dưỡng khác thường liên quan đến sản phẩm từ sữa như sữa chua, vitamin B2 (riboflavin), magiê, phốt pho và kali cũng cho thấy tiềm năng trong việc phòng ngừa nguy cơ ung thư đại trực tràng. Nghiên cứu chỉ ra rằng uống 200 gram (khoảng 194ml) sữa mỗi ngày có thể giảm 14% nguy cơ mắc bệnh. Tuy nhiên, phân tích sâu hơn nhấn mạnh rằng tác dụng chống ung thư tiềm năng của các sản phẩm sữa vẫn có mối tương quan đáng kể với việc bổ sung canxi.
Cơ Chế Bảo Vệ Độc Đáo Của Canxi
Tiến sĩ Keren Papier, tác giả tương ứng của nghiên cứu, giải thích rằng tác dụng bảo vệ của canxi đối với ung thư đại trực tràng có thể liên quan đến khả năng liên kết với axit mật và axit béo tự do trong lòng ruột già, từ đó giảm tác động gây ung thư tiềm ẩn. Các nghiên cứu thực nghiệm trước đây trên chuột cũng đã chỉ ra rằng nồng độ canxi và phốt pho cao hơn trong lòng ruột già giúp bảo vệ niêm mạc ruột khỏi bị tổn thương bởi các chất có khả năng gây hại như axit mật.
Thêm vào đó, các nghiên cứu trước đây còn cho thấy canxi có thể tác động trực tiếp lên mô đại trực tràng, thúc đẩy sự biệt hóa của các tế bào biểu mô đại trực tràng và giảm tổn thương oxy hóa DNA đối với niêm mạc ruột. Các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cũng chỉ ra rằng bổ sung canxi qua chế độ ăn có thể giúp giảm tỷ lệ đột biến gen KRAS trong ruột già, một yếu tố quan trọng liên quan đến sự phát triển của ung thư. Nhìn chung, tác dụng bảo vệ tiềm năng của canxi dường như liên quan mật thiết đến sự hiện diện của nó trong lòng ruột già.
Một người đang uống một loại đồ uống lành mạnh, minh họa việc bổ sung dinh dưỡng hàng ngày
Nghiên cứu cũng ghi nhận rằng việc tiêu thụ ngũ cốc ăn sáng, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, carbohydrate, chất xơ, tổng lượng đường (tự nhiên và bổ sung), axit folic và vitamin C có mối tương quan trong việc giảm nguy cơ ung thư đại trực tràng. Tuy nhiên, mức độ tương quan của các yếu tố này tương đối nhỏ và có thể bị ảnh hưởng bởi các yếu tố lối sống và chế độ ăn uống khác. Do đó, cần có thêm nghiên cứu để xác nhận mối quan hệ này một cách chắc chắn.
Giải Pháp Bổ Sung Canxi Khi Không Thể Uống Sữa
Tiến sĩ Papier cũng lưu ý rằng mặc dù nghiên cứu có quy mô mẫu lớn, đối tượng nghiên cứu chỉ giới hạn ở phụ nữ Anh gốc châu Âu và không bao gồm các khu vực hoặc sắc tộc khác. Hơn nữa, do hạn chế về định dạng bảng câu hỏi chế độ ăn uống, nhóm nghiên cứu không thể đưa các chế độ ăn khác vào khảo sát. Trong tương lai, cần mở rộng nghiên cứu với mẫu đa dạng hơn và nhiều loại chế độ ăn hơn để củng cố việc phòng ngừa ung thư đại trực tràng.
Đối với những người không dung nạp lactose hoặc không có thói quen tiêu thụ các sản phẩm từ sữa, Tiến sĩ Papier khuyến nghị một số nguồn canxi dồi dào khác bao gồm:
- Rau xanh đậm: Cải xoăn, cải mù tạt, rau bina.
- Sản phẩm từ đậu nành: Đậu phụ, sữa đậu nành.
- Các loại khác: Rau dền, sữa hạnh nhân, cá mòi, các loại hạt, hạt mè.
Một bàn ăn với nhiều thực phẩm tươi ngon, bao gồm rau xanh, quả và một ly sữa, thể hiện chế độ ăn uống cân bằng
Tiến sĩ Papier cũng khuyến cáo mọi người nên bổ sung canxi một cách hợp lý tùy theo tình trạng sức khỏe cá nhân, tham khảo ý kiến chuyên gia để có kế hoạch dinh dưỡng phù hợp nhất.
(Theo Ettoday, Health)