Cá từ lâu đã được biết đến là một nguồn thực phẩm dồi dào dinh dưỡng, mang lại vô vàn lợi ích cho sức khỏe con người. Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến nghị mỗi cá nhân nên bổ sung ít nhất 3 bữa cá mỗi tuần bởi đây là loại thịt trắng giàu axit béo omega-3, giúp giảm cholesterol xấu, ngăn ngừa cục máu đông và bảo vệ hệ tim mạch khỏe mạnh. Hơn thế nữa, hàm lượng DHA trong cá còn góp phần phòng ngừa bệnh Alzheimer và có thể giảm nguy cơ mắc ung thư ruột, ung thư gan.
Tuy nhiên, không phải tất cả các loại cá đều tốt cho sức khỏe như nhau. Có một loại cá, dù phổ biến trong nhiều gia đình, lại được các tổ chức y tế lớn như Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đưa ra cảnh báo về khả năng gây ung thư. Đó chính là cá ướp muối.
Cá ướp muối: Mối nguy ung thư được WHO cảnh báo
Các chuyên gia y tế đã lên tiếng cảnh báo rằng việc tiêu thụ cá ướp muối một cách thường xuyên có thể làm tăng đáng kể nguy cơ mắc nhiều loại ung thư, đặc biệt là ung thư vòm họng. Dược sĩ Hussain Abdeh, Giám đốc chuyên môn tại hiệu thuốc trực tuyến Medicine Direct (Anh), khẳng định cá ướp muối đã được phân loại vào nhóm thực phẩm gây ung thư cấp độ 1. Đây là nhóm có bằng chứng khoa học rõ ràng về khả năng gây ung thư ở người.
Quá trình ướp muối cá tươi là một phương pháp bảo quản truyền thống lâu đời, giúp kéo dài thời gian sử dụng của cá mà không cần đến tủ lạnh. Tuy nhiên, chính phương pháp này lại vô tình tạo ra nhiều hợp chất độc hại.
Cơ chế hình thành chất gây ung thư
Cụ thể, cá ướp muối chứa hàm lượng nitrit cao. Khi đi vào cơ thể, nitrit có thể phản ứng với axit dạ dày và chuyển hóa thành nitrosamine. Nitrosamine là một hợp chất có khả năng gây đột biến DNA, từ đó kích thích sự hình thành và phát triển của các tế bào ung thư.
Cá khô ướp muối được bày bán, món ăn truyền thống tiềm ẩn nguy cơ sức khỏe
Bằng chứng và nghiên cứu
Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng, người dân ở các khu vực có thói quen ăn nhiều cá ướp muối, điển hình là miền Nam Trung Quốc, có tỷ lệ mắc ung thư vòm họng cao hơn đáng kể so với những khu vực khác.
Một cuộc khảo sát tại Hong Kong (Trung Quốc) từng ghi nhận cộng đồng ngư dân Tanka, vốn tiêu thụ cá ướp muối hàng ngày, có tỷ lệ ung thư vòm họng vượt trội. Điều đáng chú ý là sau khi giảm bớt thói quen ăn cá muối, tỷ lệ mắc bệnh trong nhóm dân cư này cũng giảm rõ rệt.
Không chỉ vậy, các nghiên cứu còn phát hiện ra rằng trẻ em dưới 10 tuổi ăn nhiều cá ướp muối có nguy cơ mắc ung thư vòm họng cao hơn nhiều lần so với người trưởng thành. Điều này thực sự là một lời cảnh báo mạnh mẽ cho các bậc phụ huynh khi quyết định cho con em mình sử dụng món cá khô muối trong bữa ăn hàng ngày.
Mâm cơm gia đình với các món ăn kèm cá khô ướp muối
Ngoài ung thư vòm họng, nguy cơ khác
Bên cạnh ung thư vòm họng, nhiều nghiên cứu cũng chỉ ra rằng cá ướp muối có thể làm tăng nguy cơ mắc ung thư dạ dày và ung thư thực quản. Đây là hai loại ung thư đường tiêu hóa nguy hiểm, thường được phát hiện ở giai đoạn muộn.
Hiểu đúng về mối liên hệ giữa cá ướp muối và ung thư
Mặc dù cá muối là thực phẩm có khả năng gây ung thư, nhưng nguy cơ gây bệnh cụ thể còn phụ thuộc vào liều lượng và khẩu phần mà mỗi người tiêu thụ. Lấy nitrosamine làm ví dụ, một lượng nhỏ nitrosamine trong cá muối có thể không đủ để gây đột biến tế bào. Chỉ khi chúng ta tiêu thụ một lượng lớn nitrosamine trong thời gian dài, chất này mới tích tụ trong cơ thể và gây hại cho hệ tiêu hóa, cuối cùng có thể dẫn đến sự phát triển của ung thư.
Ung thư là một căn bệnh rất phức tạp, và việc tiếp xúc với chất gây ung thư hay tiêu thụ các thực phẩm có khả năng gây ung thư chỉ là một trong nhiều yếu tố hình thành bệnh. Ngoài ra, tuổi tác, yếu tố di truyền, chức năng miễn dịch và các bệnh mãn tính cũng đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của ung thư.
Ung thư thực chất là một căn bệnh do sự tương tác của nhiều yếu tố. Vì vậy, mọi người cần nhìn nhận một cách chính xác về mối quan hệ giữa chất gây ung thư và bệnh ung thư. Dù vậy, xét cho cùng, cá muối vẫn chứa nhiều natri (muối) có thể gây hại cho cơ thể nếu tiêu thụ quá mức. Do đó, các gia đình tốt nhất nên hạn chế sử dụng loại thực phẩm này. Thay vào đó, hãy ưu tiên lựa chọn các loại cá tươi, đặc biệt là cá biển sâu như cá hồi, cá ngừ, để bảo vệ sức khỏe lâu dài.