Ung thư đường tiêu hóa đang trở thành một trong những mối lo ngại lớn về sức khỏe trên toàn cầu. Theo số liệu đáng báo động từ GLOBOCAN 2022, thế giới ghi nhận hơn 968.000 ca mắc mới ung thư dạ dày, đưa căn bệnh này trở thành nguyên nhân gây tử vong thứ 5 trong số các loại ung thư. Tại Việt Nam, tình hình cũng không mấy khả quan khi chúng ta nằm trong nhóm các quốc gia có tỷ lệ mắc ung thư dạ dày rất cao, với hơn 16.000 trường hợp mắc mới mỗi năm.
Bác sĩ Shi Hui, Phó trưởng khoa Tiêu hóa tại Bệnh viện Đa khoa số 1 thuộc Đại học Y khoa Hải Nam (Trung Quốc), đã đưa ra cảnh báo về mối liên hệ mật thiết giữa thời tiết lạnh và các vấn đề về dạ dày. Ông nhấn mạnh rằng những thói quen sinh hoạt sai lầm trong mùa lạnh chính là “sát thủ âm thầm” tàn phá niêm mạc dạ dày và đẩy nhanh quá trình phát triển của các tế bào ác tính. Do đó, dù thời tiết lạnh giá có khiến chúng ta muốn lười biếng đến mấy, cũng cần tuyệt đối ghi nhớ và thực hiện 5 điều dưới đây để bảo vệ dạ dày khỏi nguy cơ ung thư.
1. Luôn dùng đũa, thìa riêng khi ăn uống
Vi khuẩn Helicobacter pylori (HP) được biết đến là tác nhân hàng đầu gây ung thư dạ dày và có khả năng lây lan cực kỳ nhanh chóng qua đường ăn uống chung đụng. Đặc biệt trong mùa lạnh, khi dạ dày trở nên nhạy cảm và yếu hơn, mọi người thường có xu hướng tụ tập ăn lẩu, đồ nướng hay tham gia các bữa tiệc. Trong những dịp này, việc giữ thói quen dùng riêng dụng cụ ăn uống thường bị bỏ qua.
Một người phụ nữ trẻ đang dùng đũa để gắp thức ăn từ nồi lẩu, tập trung vào thói quen ăn uống vệ sinh
Bác sĩ Shi Hui nhấn mạnh rằng hành động nhỏ bé nhưng vô cùng quan trọng này có thể ngăn chặn hiệu quả sự lây nhiễm chéo vi khuẩn HP, giúp bảo vệ bản thân và các thành viên trong gia đình khỏi nguy cơ viêm loét dạ dày tiến triển thành ung thư.
2. Chú trọng giữ ấm vùng bụng
Khi cơ thể tiếp xúc với không khí lạnh, một phản ứng tự nhiên diễn ra là các mạch máu trong đường tiêu hóa sẽ co lại. Điều này dẫn đến việc giảm trực tiếp lưu lượng máu đến niêm mạc dạ dày, khiến dạ dày dễ bị tổn thương hơn bởi axit và pepsin, từ đó dễ gây ra viêm nhiễm hoặc những vết loét sâu.
Hình ảnh một người phụ nữ đang giữ tay ôm bụng, thể hiện hành động giữ ấm vùng bụng
Việc giữ ấm vùng bụng, dù bằng cách mặc đủ ấm hay dùng túi chườm, giúp duy trì tuần hoàn máu ổn định. Điều này đảm bảo cung cấp đủ dưỡng chất và các vi chất cần thiết, như sắt, để nuôi dưỡng các tế bào dạ dày khỏe mạnh, đồng thời góp phần ngăn chặn các tổn thương tiền ung thư có cơ hội tiến triển.
3. Ăn uống ấm nóng và đúng giờ
Bác sĩ Shi Hui chia sẻ rằng việc duy trì đủ 3 bữa ăn mỗi ngày vào những giờ cố định và hợp lý là yếu tố then chốt để bảo vệ sức khỏe dạ dày. Trong tiết trời lạnh, cơ thể có xu hướng kích thích tiết nhiều axit hơn để tạo nhiệt, và nếu bạn bỏ bữa hoặc thường xuyên ăn đồ sống lạnh, niêm mạc dạ dày sẽ bị bào mòn nghiêm trọng.
Thay vào đó, bạn nên ưu tiên các loại thực phẩm ấm nóng, dễ tiêu hóa và giàu axit folic. Axit folic không chỉ hỗ trợ tái tạo tế bào mà còn giúp giảm thiểu tối đa gánh nặng cho đường ruột và ngăn ngừa những biến đổi cấu trúc tế bào dạ dày có thể dẫn đến ung thư.
4. Duy trì lịch ngủ sớm, đều đặn
Thói quen thức khuya không chỉ làm rối loạn đồng hồ sinh học mà còn kích hoạt các phản ứng oxy hóa tại niêm mạc dạ dày. Thời gian ngủ chính là lúc cơ thể thực hiện quá trình phục hồi các tổn thương do axit gây ra trong ngày. Việc thiếu ngủ khiến dạ dày không có đủ thời gian để tự chữa lành, tạo điều kiện thuận lợi cho các vết viêm loét mãn tính biến tính thành khối u ác tính.
Một người phụ nữ đang nằm ngủ trên giường, biểu trưng cho giấc ngủ đủ giấc và đều đặn
Duy trì giấc ngủ điều độ không chỉ giúp hệ miễn dịch tại chỗ của dạ dày hoạt động hiệu quả hơn mà còn hạn chế thói quen ăn khuya – một yếu tố gây hại nghiêm trọng cho dạ dày.
5. Tầm soát sớm khi có dấu hiệu bất thường
Bác sĩ Shi Hui đặc biệt khuyến cáo rằng nếu bạn xuất hiện các triệu chứng như đau bụng dữ dội, nôn mửa, tiêu chảy kéo dài hoặc phân đen, tuyệt đối không được chủ quan mà cần phải đi khám ngay lập tức để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Một người đàn ông đang ôm bụng và thể hiện sự khó chịu, biểu trưng cho cơn đau dạ dày hoặc các triệu chứng bất thường
Ung thư dạ dày ở giai đoạn sớm thường có biểu hiện mơ hồ, dễ bị nhầm lẫn với các cơn đau dạ dày thông thường trong mùa lạnh. Do đó, việc tầm soát định kỳ, đặc biệt là đối với những người có tiền sử viêm loét mãn tính hoặc các yếu tố nguy cơ khác, là cách duy nhất để phát hiện bệnh sớm và điều trị kịp thời trước khi quá muộn.