Ung thư phổi hiện đang là một trong những nỗi ám ảnh lớn nhất về bệnh lý ác tính trên toàn cầu. Theo số liệu thống kê từ GLOBOCAN 2022, thế giới đã ghi nhận hơn 2,4 triệu ca mắc mới và gần 1,8 triệu ca tử vong do căn bệnh này, khiến ung thư phổi trở thành nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trong tất cả các loại ung thư. Tại Việt Nam, tình hình cũng đáng báo động với hơn 26.000 ca mắc mới mỗi năm, đặt ra thách thức lớn trong công tác phòng chống và điều trị.
Hình ảnh minh họa lá phổi khỏe mạnh đang hít thở không khí trong lành
Tại sao phổi dễ bị tổn thương hơn vào mùa lạnh?
Bác sĩ Wen Siwan, chuyên khoa Hô hấp tại Bệnh viện Tongji (Trung Quốc) đã chỉ ra một số nguyên nhân chính lý giải sự gia tăng các bệnh lý về phổi trong mùa lạnh:
- Co thắt đường thở: Không khí lạnh tác động trực tiếp khiến các mạch máu và cơ phế quản co lại, làm hẹp đường thở và gây ra tình trạng khó thở.
- Lông mao tê liệt: Nhiệt độ thấp ảnh hưởng đến hoạt động của lông mao trong phổi, làm giảm khả năng tự làm sạch của cơ quan này. Điều này dẫn đến sự ứ đọng của vi khuẩn và bụi bẩn, tạo điều kiện thuận lợi cho các tác nhân gây bệnh phát triển.
- Khô niêm mạc: Không khí hanh khô của mùa đông làm mất đi lớp màng nhầy bảo vệ tự nhiên của phổi, khiến phổi dễ bị virus và vi khuẩn tấn công trực tiếp hơn.
- Viêm nhiễm kéo dài: Sức đề kháng tại chỗ suy giảm khiến các vết viêm nhỏ khó có thể tự phục hồi, dễ dàng tiến triển thành những tổn thương mãn tính nghiêm trọng.
4 thói quen tưởng tốt nhưng lại hại phổi, tăng nguy cơ ung thư trong mùa lạnh
Với việc phổi trở nên nhạy cảm hơn vào mùa đông, việc chăm sóc sức khỏe hô hấp trở nên vô cùng quan trọng. Tuy nhiên, không ít người lại có những thói quen tưởng chừng vô hại, thậm chí là tốt, nhưng thực chất lại đang gây hại cho phổi và làm tăng nguy cơ ung thư phổi.
1. Tập thể dục quá sớm hoặc quá sức ngoài trời
Việc dậy sớm tập luyện khi trời còn giá rét hoặc vận động ngoài trời với cường độ cao đều không tốt cho phổi. Bác sĩ Ma Yanliang từ Bệnh viện Nhân dân Đại học Bắc Kinh (Trung Quốc) cảnh báo rằng việc hít phải khí lạnh đột ngột có thể gây kích ứng đường thở cực độ, kích hoạt quá trình oxy hóa mạnh mẽ, từ đó làm tổn thương DNA của tế bào niêm mạc phổi.
Người cao tuổi tập thể dục ngoài trời vào buổi sáng sớm khi trời còn lạnh giá
Bên cạnh đó, khi tập luyện quá sức, hệ miễn dịch của cơ thể sẽ bị suy giảm tạm thời, làm mất đi khả năng tự bảo vệ của phổi trước các tác nhân gây đột biến. Thay vì vậy, chỉ nên vận động vừa phải nhưng đều đặn, và tránh tập luyện vào sáng sớm hay tối muộn ngoài trời để đảm bảo an toàn cho phổi.
2. Uống rượu bia để làm ấm người
Thói quen uống rượu thuốc hoặc rượu mạnh vào mùa đông với lầm tưởng rằng chúng sẽ giúp làm ấm phổi và cơ thể thực chất là một sai lầm nghiêm trọng. Chất cồn không chỉ làm giãn mạch máu ngoại vi mà còn gây ức chế hệ miễn dịch của phổi, khiến các đại thực bào không còn khả năng tiêu diệt các tế bào lạ, tăng nguy cơ nhiễm trùng.
Hơn nữa, việc lạm dụng rượu bia còn khiến cơ thể thiếu hụt các vi chất quan trọng như sắt và các loại vitamin nhóm B, những chất cần thiết cho quá trình tái tạo tế bào. Điều này làm cho các vết thương nhỏ ở phế quản không thể tự chữa lành, và lâu dần có thể hình thành các khối u ác tính.
3. Tự ý mua thuốc bồi bổ hoặc kháng sinh khi ho
Người phụ nữ đang cầm vỉ thuốc kháng sinh với vẻ mặt lo lắng
Khi xuất hiện các triệu chứng ho, có đờm vào mùa lạnh, nhiều người thường có xu hướng tự ý mua thuốc kháng sinh hoặc thực phẩm chức năng bồi bổ mà không có chỉ định của bác sĩ. Bác sĩ Wen Siwan khẳng định rằng việc sử dụng thuốc không đúng quy chuẩn chẳng khác nào tự phá hủy hàng rào bảo vệ tự nhiên của cơ thể. Sự tích tụ hóa chất và tình trạng kháng thuốc có thể khiến phổi mất đi khả năng đề kháng vốn có.
Thay vì tự điều trị, bạn cần bổ sung dinh dưỡng từ các loại thực phẩm tự nhiên giàu axit folic và protein chất lượng cao để xây dựng một hệ miễn dịch vững chắc từ bên trong. Quan trọng hơn, hãy đi khám ngay khi có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào về sức khỏe hô hấp.
4. Đóng kín cửa cả ngày để giữ ấm
Một căn phòng với cửa sổ đóng kín, không khí có vẻ tù đọng và thiếu ánh sáng
Vì tâm lý sợ lạnh, nhiều gia đình thường đóng chặt mọi cửa sổ và sử dụng các thiết bị sưởi không thông khí hoặc bếp than. Thói quen này khiến không khí trong nhà bị tù đọng, nồng độ khí độc hại và vi khuẩn tăng cao gấp nhiều lần so với không khí ngoài trời. Việc hít thở trong môi trường kín lâu ngày khiến phổi phải tiếp xúc liên tục với các chất gây ô nhiễm, làm tăng nguy cơ viêm mủ mãn tính và xơ hóa phế quản.
Bác sĩ Ma Yanliang khuyến nghị nên thường xuyên mở cửa thông gió vào những thời điểm nắng ấm trong ngày để làm sạch không gian sống, giúp không khí trong nhà được lưu thông và giảm thiểu các tác nhân gây hại cho phổi.
Để bảo vệ lá phổi và sức khỏe tổng thể, đặc biệt trong mùa lạnh, mỗi người cần nâng cao ý thức về các thói quen sinh hoạt và chủ động phòng ngừa bệnh tật. Việc duy trì một lối sống lành mạnh, ăn uống đủ chất và thăm khám định kỳ là chìa khóa để giữ cho lá phổi luôn khỏe mạnh, đẩy lùi nguy cơ ung thư.