Trước diễn biến phức tạp của bệnh tay chân miệng với số ca mắc và tử vong có chiều hướng gia tăng đột biến, ngày 29/3 vừa qua, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương cùng đoàn công tác đã trực tiếp đến Thành phố Hồ Chí Minh (TPHCM) để giám sát và làm việc với Viện Pasteur TPHCM, Sở Y tế cùng các bệnh viện trong khu vực phía Nam. Mục đích của chuyến công tác là đánh giá thực trạng, đưa ra chỉ đạo kịp thời nhằm khống chế dịch bệnh.
Đoàn công tác Bộ Y tế kiểm tra tình hình điều trị bệnh tay chân miệng
Tình Hình Dịch Bệnh Diễn Biến Phức Tạp Tại Các Tỉnh Phía Nam
Theo báo cáo từ PGS-TS-BS Nguyễn Vũ Thượng, Phó Viện trưởng Viện Pasteur TPHCM, số ca mắc tay chân miệng tại khu vực phía Nam từ đầu năm 2026 đến nay đã tăng cao đáng kể so với cùng kỳ năm 2025. Tính đến tuần thứ 12, toàn khu vực đã ghi nhận 17.078 ca mắc, tăng gấp 1,9 lần. Các địa phương chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bao gồm TPHCM, Đồng Nai, Tây Ninh, Cần Thơ, Đồng Tháp.
Đáng báo động, dịch bệnh đã cướp đi sinh mạng của 8 trường hợp, trong đó TPHCM ghi nhận 4 ca, còn lại là các tỉnh An Giang, Cần Thơ, Đồng Nai và Đồng Tháp mỗi nơi 1 ca. So với mức trung bình 5 năm trước, số ca mắc năm nay có xu hướng tăng rõ rệt, đặc biệt tại các khu vực đông dân cư.
Biểu đồ thống kê số ca tử vong do tay chân miệng tại các tỉnh phía Nam
Nguy Cơ Gia Tăng Từ Chủng Virus EV71
Một trong những nguyên nhân chính khiến tình hình dịch bệnh trở nên đáng lo ngại là sự quay trở lại của chủng virus EV71 – tác nhân chính gây ra các ca bệnh nặng. Chủng này chiếm tới 56% tổng số mẫu dương tính được ghi nhận và có nguy cơ gây biến chứng nặng cao gấp 3 lần so với các chủng virus tay chân miệng khác. Các chuyên gia dự báo năm 2026 nằm trong chu kỳ tăng dịch (chu kỳ 3 năm), cộng hưởng với sự tái xuất của EV71 sẽ khiến số ca mắc và đặc biệt là số ca bệnh nặng tiếp tục tăng trong thời gian tới.
Áp Lực Lớn Đối Với TPHCM
ThS-BS Lê Hồng Nga, Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TPHCM (HCDC), nhấn mạnh đặc thù của TPHCM là một siêu đô thị với hệ thống bệnh viện tuyến cuối lớn, do đó không chỉ tiếp nhận bệnh nhân của thành phố mà còn từ nhiều tỉnh, thành khác.
Thạc sĩ Bác sĩ Lê Hồng Nga trình bày về tình hình dịch tay chân miệng tại TPHCM
Trong 12 tuần đầu năm 2026, các cơ sở y tế tại TPHCM đã tiếp nhận khoảng 10.886 ca tay chân miệng, bao gồm cả điều trị nội trú và ngoại trú. Đáng chú ý, 75% là bệnh nhân của TPHCM, trong khi 25% còn lại đến từ các tỉnh. Đối với số ca nội trú khoảng 1.992 trường hợp, 69% là người bệnh của TPHCM và 31% đến từ các địa phương khác. Đặc biệt, với các ca nặng từ độ 2B trở lên, TPHCM ghi nhận 221 ca, nhưng chỉ 49% là bệnh nhân của thành phố, còn lại 51% là từ các tỉnh chuyển đến. Thành phố đã ghi nhận 4 trường hợp tử vong, chủ yếu tại khu vực Bà Rịa – Vũng Tàu (cũ).
Điều này cho thấy TPHCM không chỉ chịu áp lực từ quy mô dân số lớn mà còn gánh thêm gánh nặng điều trị từ các địa phương khác. Cùng với đó, một khó khăn hiện nay là sự biến động nhân sự tại trạm y tế cơ sở, dẫn đến thiếu kinh nghiệm trong triển khai phòng chống dịch. Do đó, thành phố đang tập trung củng cố đội ngũ, tăng cường tập huấn và giám sát.
Tình Hình Tại Đồng Nai và Các Bệnh Viện Tuyến Cuối
Tại Đồng Nai, từ đầu năm đã ghi nhận 2.223 ca bệnh, riêng từ đầu tháng 3 số ca tăng mạnh, trong đó 74% là trẻ dưới 3 tuổi. Nhiều trường hợp nặng độ 3, độ 4 phải thở oxy, lọc máu. Trong 3 tháng đầu năm, địa phương này cũng ghi nhận một ca tử vong là bé trai 23 tháng tuổi, do sốc tim và viêm cơ tim.
Các bệnh viện tuyến cuối tại TPHCM như Bệnh viện Nhi đồng 1, 2, Bệnh viện Thành phố đều cho biết số ca khám và nhập viện tăng cao, nhiều trường hợp nặng với các biến chứng nguy hiểm. Nguyên nhân tử vong chủ yếu do bệnh nhân nhập viện muộn, khi đã xuất hiện các biến chứng nghiêm trọng như viêm cơ tim hoặc phù não.
Những Thách Thức và Giải Pháp Kiểm Soát Dịch
Các chuyên gia cũng cảnh báo nguy cơ lây lan trong trường học rất lớn, với hệ số lây từ 1,1 đến 5,5. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn tình trạng trường học không báo cáo ca bệnh, thiếu phối hợp với y tế cơ sở, gây khó khăn cho công tác kiểm soát dịch. Bên cạnh đó, nhiều địa phương tuyến cơ sở còn thiếu nhân lực và nguồn lực phòng chống dịch.
Ngoài ra, nguy cơ thiếu thuốc điều trị, đặc biệt là globulin miễn dịch (IVIG), cũng được cảnh báo nếu dịch bước vào cao điểm. Một số địa phương đã kiến nghị Bộ Y tế có cơ chế dự trữ, điều phối thuốc kịp thời. Dự báo, dịch bệnh có thể đạt đỉnh vào các tháng 5–6 và tiếp tục xuất hiện một đợt cao điểm khác từ tháng 9 đến cuối năm.
Các chuyên gia cũng nhận định, thời gian tới, ngoài tay chân miệng, dịch sốt xuất huyết tại khu vực phía Nam cũng chưa ổn định và có nguy cơ “dịch chồng dịch”, tạo thêm thách thức cho hệ thống y tế.
Chỉ Đạo Từ Bộ Y Tế
Kết luận buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương nhấn mạnh rằng tay chân miệng là bệnh lưu hành nhưng vẫn ghi nhận ca tử vong nếu không được phát hiện sớm và điều trị kịp thời.
Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương phát biểu chỉ đạo trong cuộc họp
Thứ trưởng đề nghị các đơn vị rà soát lại chỉ định xét nghiệm, đặc biệt với các nhóm nguy cơ, nhằm ban hành hướng dẫn phù hợp và kịp thời. Về công tác cách ly, cần đánh giá lại các trường hợp tiếp xúc, xác định mức độ nguy cơ để có khuyến cáo phòng tránh hiệu quả.
Đối với thu dung, chăm sóc và điều trị, Thứ trưởng Bộ Y tế yêu cầu kiểm tra, cập nhật hướng dẫn liên quan đến chuyển tuyến, đồng thời tăng cường các biện pháp phòng chống lây nhiễm trong bệnh viện. Các địa phương cần rà soát toàn bộ quy trình, bảo đảm kiểm soát lây nhiễm chéo trong cơ sở y tế.
Về thuốc, Thứ trưởng đề nghị các địa phương bảo đảm đủ thuốc điều trị các bệnh như tay chân miệng, sốt xuất huyết, sởi và não mô cầu. Công tác tập huấn phải được thực hiện thường xuyên, liên tục. Cục Quản lý Khám, chữa bệnh được giao tổ chức triển khai lại hoạt động này, đồng thời xây dựng đội ngũ giảng viên nòng cốt để duy trì đào tạo định kỳ.