Bệnh viện, thường được xem là “ngôi nhà của sự chữa lành”, nơi con người tìm đến để xoa dịu nỗi đau và giành lại sự sống. Tuy nhiên, đằng sau cánh cửa của những phòng bệnh và phòng phẫu thuật, tồn tại một mối đe dọa thầm lặng nhưng vô cùng nguy hiểm, khiến ngay cả những người khoác áo blouse trắng cũng phải e dè: Nhiễm khuẩn bệnh viện (NKBV).
Một khu vực cấp cứu hoặc phòng khám trong bệnh viện, nơi bệnh nhân đang được điều trị.
Nhiễm Khuẩn Bệnh Viện Là Gì?
Nhiễm khuẩn bệnh viện là tình trạng nhiễm trùng mà bệnh nhân mắc phải trong quá trình điều trị tại các cơ sở y tế, khi họ không có dấu hiệu nhiễm trùng hay đang trong thời gian ủ bệnh lúc nhập viện. Theo định nghĩa phổ biến, tình trạng này thường xuất hiện sau 48-72 giờ nhập viện.
Tại Việt Nam, tỷ lệ NKBV có sự dao động lớn, từ 5,8% theo một khảo sát trên hơn 9.345 bệnh nhân, đến gần 30% tại các khoa Hồi sức tích cực (ICU). Những bệnh viện tiếp nhận càng nhiều bệnh nhân nặng và thực hiện càng nhiều thủ thuật xâm lấn, nguy cơ mắc NKBV càng cao. Đặc biệt, ở những khu vực có nguy cơ cao như Hồi sức tích cực, sơ sinh và ngoại khoa, tỷ lệ NKBV có thể lên tới 20%-30%. Các loại NKBV thường gặp bao gồm viêm phổi bệnh viện (cả viêm phổi thở máy), nhiễm khuẩn huyết, nhiễm khuẩn vết mổ và nhiễm khuẩn tiết niệu.
Bác sĩ Hà Thảo (Bác sĩ Y học dự phòng, thành viên Hội Kiểm soát nhiễm khuẩn Việt Nam, VNICS) chia sẻ: “Là người làm nghề, tôi hiểu hậu quả của nhiễm khuẩn bệnh viện, nên luôn thận trọng trong từng khâu kiểm soát”. Bác sĩ Thảo đã kể lại câu chuyện đau lòng của một sản phụ trẻ. Sau ca mổ lấy thai, thay vì được ôm con trong niềm hạnh phúc, chị lại rơi vào chuỗi ngày khổ sở vì nhiễm trùng vết mổ. Gần một tháng trời nằm viện, chị phải dùng những loại kháng sinh mạnh nhất để chống chọi với sốt cao, đau đớn, tắc sữa và cơ thể kiệt quệ. Đau lòng hơn, dù con đã chào đời nhiều ngày, chị vẫn không thể gần gũi bé vì phải điều trị cách ly. Gia đình chị cũng rơi vào cảnh lao đao, một nửa chăm sóc em bé sơ sinh, một nửa túc trực bên mẹ, mọi thứ đảo lộn như một cuộc chiến không hồi kết. Sau lần ấy, nỗi ám ảnh khiến chị không dám nghĩ đến việc sinh thêm con.
Hình ảnh y bác sĩ đang làm việc trong môi trường bệnh viện.
Hậu Quả Đáng Sợ Của Nhiễm Khuẩn Bệnh Viện
Bác sĩ Hà Thảo đã chỉ ra những hậu quả nghiêm trọng mà nhiễm khuẩn bệnh viện có thể gây ra:
Chân dung bác sĩ Hà Thảo, chuyên gia về Y học dự phòng.
- Tăng tỷ lệ mắc bệnh và tử vong: Bệnh nhân phải đối mặt với nguy cơ biến chứng nặng nề hơn, thậm chí đe dọa tính mạng.
- Kéo dài thời gian điều trị và tăng gánh nặng y tế: NKBV làm bệnh nhân phải nằm viện lâu hơn, tăng áp lực lên hệ thống y tế.
- Gia tăng chi phí y tế: Cả bệnh nhân và hệ thống y tế đều phải chịu thêm gánh nặng tài chính đáng kể.
- Thúc đẩy sự xuất hiện của vi khuẩn kháng thuốc: Việc sử dụng kháng sinh mạnh và kéo dài để điều trị NKBV góp phần tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển khả năng kháng thuốc, gây khó khăn hơn trong điều trị sau này.
Không ít trường hợp đau lòng đã xảy ra vì nhiễm khuẩn bệnh viện: nhiều sản phụ bị nhiễm trùng hậu sản sau mổ đẻ phải cắt bỏ tử cung, thậm chí tử vong; trẻ sơ sinh suy đa phủ tạng do nhiễm khuẩn huyết. Đặc biệt, trẻ sơ sinh (nhất là trẻ thiếu tháng) là đối tượng dễ tổn thương nhất, với tỷ lệ tử vong lên đến 50% khi nhiễm khuẩn, do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện và thường phải chịu nhiều thủ thuật xâm lấn.
Làm Thế Nào Để Hạn Chế Nhiễm Khuẩn Bệnh Viện?
Theo BS Thảo, việc hạn chế nhiễm khuẩn bệnh viện đòi hỏi sự hợp tác chặt chẽ từ nhiều phía:
- Với bệnh viện: Cần xây dựng và triển khai các biện pháp/gói phòng ngừa cụ thể cho từng loại nhiễm khuẩn. Thành lập đội ngũ giám sát chuyên trách, phát hiện sớm các ca nhiễm khuẩn để cảnh báo và dự phòng trong tương lai. Thường xuyên đào tạo kiến thức, nâng cao ý thức tuân thủ cho nhân viên y tế, đảm bảo tuân thủ kiểm soát nhiễm khuẩn ngay cả khi không có người giám sát. Đồng thời, cần có chế tài khen thưởng và xử phạt thích hợp để khuyến khích việc tuân thủ.
- Với người bệnh và người nhà: Cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định và hướng dẫn tại bệnh viện như vệ sinh tay đúng cách, thực hiện vệ sinh hô hấp, sử dụng phòng hộ cá nhân ở những khu vực đặc biệt. Đặc biệt, cần chăm sóc vết thương đúng cách khi ra viện và tránh tiếp xúc không cần thiết với nguồn lây nhiễm.
- Với nhân viên y tế: Cần không ngừng trau dồi kiến thức về kiểm soát nhiễm khuẩn và tuân thủ tốt các quy trình. Điều này không chỉ giúp bảo vệ người bệnh mà còn bảo vệ chính sức khỏe của nhân viên y tế.
Bác sĩ Hà Thảo nhấn mạnh: “Bệnh viện là nơi chữa bệnh, không phải nơi mang thêm nỗi đau. Kiểm soát nhiễm khuẩn bệnh viện không chỉ là trách nhiệm của riêng bệnh viện, mà còn là trách nhiệm chung của nhân viên y tế, bệnh nhân và cả cộng đồng.”