Mùa đông mang theo cái lạnh cắt da cắt thịt, không chỉ gây khó chịu mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro sức khỏe, đặc biệt là nguy cơ đột tử. Khi nhiệt độ xuống thấp, các mạch máu co lại, huyết áp tăng cao, buộc tim phải làm việc cật lực hơn để duy trì tuần hoàn máu đi khắp cơ thể. Sự thay đổi đột ngột này dễ dẫn đến thiếu máu cơ tim, loạn nhịp hoặc tắc nghẽn mạch máu, đặc biệt nguy hiểm đối với những người có mạch máu xơ cứng hay cholesterol cao. Khi tim không kịp thích nghi với áp lực tăng cao, nguy cơ ngừng tim và đột tử sẽ tăng vọt.
Tuy nhiên, theo Bác sĩ cấp cứu Huang Xuan (Đài Loan, Trung Quốc), ngay cả người trẻ khỏe cũng không nên chủ quan. Ông cảnh báo: “Mùa lạnh là bài kiểm tra khắc nghiệt trước sức chịu đựng của hệ tim mạch. Dù bạn trẻ khỏe đến đâu, không có bệnh nền thì chỉ cần bất cẩn trong vài khoảnh khắc, nguy cơ đột tử vẫn luôn rình rập.” Với kinh nghiệm lâm sàng hàng chục năm của mình, Tiến sĩ Huang Xuan đã chỉ ra 5 khoảnh khắc dễ gây đột tử vào mùa lạnh mà ít ai chú ý.
1. Bật dậy quá nhanh vào buổi sáng lạnh giá
Khi trời lạnh, việc đột ngột rời khỏi giường ấm có thể khiến cơ thể chưa kịp thích nghi với nhiệt độ thấp bên ngoài chăn, gây co thắt mạch máu đột ngột. Điều này có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm như đột quỵ, tụt huyết áp hoặc ngừng tim, đặc biệt ở những người đang ngủ trong phòng lạnh hoặc mặc đồ mỏng.
Tiến sĩ Huang khuyên rằng, sau khi tỉnh dậy, bạn nên nằm thêm vài phút trong chăn ấm, thực hiện các động tác duỗi người nhẹ nhàng để làm nóng cơ thể từ từ. Khi ra khỏi giường, hãy mặc thêm áo khoác, tất hoặc khăn quàng để tránh tình trạng sốc nhiệt đột ngột do chênh lệch nhiệt độ.
Người trẻ khỏe cũng có nguy cơ đột tử khi trời lạnh nếu bất cẩn
2. Rửa mặt, đánh răng bằng nước lạnh
Việc dùng nước lạnh để rửa mặt vào buổi sáng mùa đông có thể gây co mạch máu nhanh chóng và làm tăng áp lực nội sọ. Điều này dễ dẫn đến cảm giác choáng váng, chóng mặt, thậm chí là đột tử. Đặc biệt, phòng tắm thường là nơi kín gió và có nhiệt độ thấp hơn các khu vực khác trong nhà, càng làm tăng rủi ro.
Để an toàn, Tiến sĩ Huang khuyến nghị nên sử dụng nước ấm nhẹ để rửa mặt và đánh răng, giúp làn da có thời gian thích nghi dần với nhiệt độ. Đồng thời, tránh cúi gập người quá sâu khi rửa mặt để không gây thay đổi đột ngột trong tuần hoàn máu lên não.
3. Vội ra ngoài mà không giữ ấm cổ và tai
Theo Tiến sĩ Huang, nhiều bệnh nhân cấp cứu vì đột tử do nhiễm lạnh đều có một điểm chung là đã không giữ ấm đúng mức cho vùng tai và cổ. Tai có diện tích tiếp xúc lớn với không khí, rất dễ thất thoát nhiệt. Trong khi đó, cổ là vị trí tập trung nhiều mạch máu và dây thần kinh quan trọng, điển hình là động mạch cảnh. Việc để hở những vùng này khi ra ngoài trời lạnh có thể gây sốc nhiệt cục bộ, ảnh hưởng trực tiếp đến hệ tuần hoàn và thần kinh.
Vì vậy, khi ra khỏi nhà vào mùa lạnh, ngoài việc mặc áo ấm và găng tay, bạn cần đặc biệt chú ý quàng khăn kín cổ và đội mũ che tai. Sự chênh lệch nhiệt độ lớn giữa trong nhà và ngoài trời nếu không được kiểm soát có thể gây co mạch não đột ngột, dẫn đến ngất xỉu hoặc thậm chí là nguy cơ đột quỵ.
Người bệnh tim mạch cần đặc biệt lưu ý giữ ấm cơ thể khi nhiệt độ xuống thấp
4. Cởi hoặc mặc quần áo khi tắm
Khoảnh khắc cơ thể trần trụi, tiếp xúc trực tiếp với không khí lạnh trước và sau khi tắm là lúc tiềm ẩn nhiều nguy hiểm nhất. Đặc biệt khi da còn ướt sau khi tắm, sự tiếp xúc với luồng không khí lạnh có thể làm các mạch máu co rút mạnh. Điều này dễ gây ra tình trạng tăng hoặc tụt huyết áp đột ngột, thậm chí có thể dẫn đến ngừng tim ở những người nhạy cảm.
Tiến sĩ Huang lưu ý rằng, để đảm bảo an toàn, bạn nên làm ấm phòng tắm trước khi bắt đầu. Khi cởi quần áo, hãy thực hiện từ từ để cơ thể có thời gian thích nghi với nhiệt độ xung quanh. Sau khi tắm xong, cần lau khô người nhanh chóng và mặc lại quần áo ngay lập tức. Tuyệt đối không tắm nước lạnh hoặc ngâm mình quá lâu trong nước vào mùa lạnh.
5. Tập thể dục sáng sớm hoặc tối muộn
Tập thể dục là một thói quen rất có lợi cho sức khỏe, tuy nhiên, việc lựa chọn thời điểm tập luyện trong mùa lạnh lại cực kỳ quan trọng. Sáng sớm hay đêm khuya là những khoảng thời gian mà nhiệt độ xuống thấp nhất, và đây cũng chính là thời điểm dễ xảy ra đột tử nhất khi tập thể dục. Khi trời lạnh, các mạch máu co lại, khiến lượng máu về tim không đủ trong lúc cơ thể phải vận động mạnh. Ngay cả người khỏe mạnh cũng có thể bị nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ nếu tập luyện quá sức trong điều kiện này.
Tiến sĩ Huang khuyên chỉ nên tập thể dục khi trời đã ấm hơn, lý tưởng nhất là giữa buổi sáng hoặc đầu giờ chiều. Bạn cần khởi động kỹ càng, chọn bài tập vừa sức với thể trạng của mình và đặc biệt tránh tắm ngay sau khi tập. Đối với người lớn tuổi hoặc những người có bệnh nền, tốt nhất nên tập trong nhà hoặc tại những nơi kín gió, có nhiệt độ ổn định để giảm thiểu rủi ro.
Tập thể dục đúng cách vào mùa lạnh giúp tăng cường sức khỏe tim mạch
Mùa lạnh không chỉ là thử thách cho sức khỏe mà còn là lời nhắc nhở về sự cần thiết của việc chăm sóc bản thân đúng cách. Việc phòng ngừa đột tử không đòi hỏi những thay đổi lớn lao, mà nằm ở sự chú ý đến từng chi tiết nhỏ trong sinh hoạt hàng ngày. Bằng cách tuân thủ những lời khuyên từ chuyên gia, giữ ấm cơ thể và điều chỉnh thói quen, chúng ta có thể tận hưởng mùa đông một cách an toàn và trọn vẹn, tránh xa những rủi ro đáng tiếc cho sức khỏe tim mạch.