Cơn đau đầu tưởng chừng bình thường đã đẩy Trương Tiểu Tiểu (23 tuổi, Trung Quốc) vào ranh giới sinh tử, hé lộ một mối đe dọa thầm lặng ẩn mình ngay trong chiếc tủ lạnh của mỗi gia đình: vi khuẩn Listeria monocytogenes. Câu chuyện của cô gái trẻ là lời cảnh tỉnh mạnh mẽ về sự nguy hiểm khôn lường của loại vi khuẩn này và tầm quan trọng của việc chủ động phòng ngừa.
Hành trình giành giật sự sống từ “án tử” vi khuẩn Listeria
Ban đầu, Trương Tiểu Tiểu chỉ nghĩ cơn đau đầu là do mệt mỏi và cố gắng chịu đựng bằng thuốc. Tuy nhiên, chỉ sau 7 ngày, tình trạng chuyển biến đột ngột, cô rơi vào hôn mê và tim ngừng đập khi được đưa đến bệnh viện cấp cứu. Tại đây, các bác sĩ đã phải áp dụng mọi biện pháp can thiệp tối khẩn cấp như ECMO, CPR, đặt nội khí quản và thở máy để giành giật sự sống cho cô.
Kết quả xét nghiệm đã đưa ra một chẩn đoán đáng sợ: vi khuẩn Listeria đã xâm nhập vào máu và não, gây nhiễm trùng nội sọ nghiêm trọng cùng xuất huyết não. Trong phòng chăm sóc đặc biệt, Trương Tiểu Tiểu trải qua ba ca phẫu thuật mở sọ đầy rủi ro. Với chức năng đông máu cực kỳ kém và tim vừa hồi phục sau viêm cơ tim cấp tính, mỗi ca mổ đều là một thách thức lớn.
Sau 20 ngày điều trị tích cực, cô được chuyển đến đơn vị chăm sóc đặc biệt thần kinh. Lúc này, tình trạng của cô vô cùng nguy kịch với tụ máu não, tràn dịch não, viêm cơ tim cấp tính, rối loạn chức năng đa cơ quan, rối loạn đông máu toàn thân và huyết khối tĩnh mạch chủ dưới. Mặc dù bác sĩ cảnh báo về khả năng trở thành người thực vật, gia đình vẫn kiên quyết lựa chọn tiếp tục điều trị.
Bệnh nhân nằm trên giường bệnh với nhiều thiết bị y tế hỗ trợ sự sống
Vào sinh nhật lần thứ 23, mẹ cô gái đã vào thăm, nhẹ nhàng chúc mừng con gái và để lại một lời chúc viết tay cạnh gối. Sau 52 ngày nằm viện, dù vẫn còn bất tỉnh, Trương Tiểu Tiểu đã sống sót và được chuyển sang bệnh viện phục hồi chức năng, mở ra hy vọng về một phép màu.
Listeria monocytogenes – “Kẻ giết người trong tủ lạnh” nguy hiểm khôn lường
Vi khuẩn Listeria monocytogenes còn được mệnh danh là “kẻ giết người trong tủ lạnh” bởi khả năng đặc biệt của nó: tiếp tục phát triển mạnh mẽ ngay cả ở nhiệt độ dưới 5 độ C. Loại vi khuẩn này vô hình, không mùi, không vị, nhưng lại là mối đe dọa nghiêm trọng, đặc biệt nhắm vào những đối tượng dễ bị tổn thương như phụ nữ mang thai, người già, trẻ em và những người có hệ miễn dịch suy yếu.
Nhiễm trùng Listeria có thể gây ra nhiều bệnh, từ nhiễm trùng đường ruột nhẹ cho đến các tình trạng nguy hiểm tính mạng như nhiễm trùng huyết nặng, viêm màng não, và thậm chí tử vong. Trường hợp của Trương Tiểu Tiểu là một minh chứng đau lòng về cách vi khuẩn này có thể tàn phá cơ thể.
Hình ảnh vi khuẩn Listeria monocytogenes nhìn qua kính hiển vi điện tử
Triệu chứng khi bị nhiễm khuẩn Listeria
Nhiệt độ làm lạnh của tủ lạnh (thường từ 0-4 độ C) có thể ức chế sự phát triển của hầu hết các tác nhân gây bệnh từ thực phẩm. Tuy nhiên, Listeria lại có thể tồn tại và phát triển ở nhiệt độ thấp tới -1,5 độ C. Điều này có nghĩa là, theo thời gian, một lượng nhỏ vi khuẩn trong tủ lạnh có thể nhân lên đến mức gây ô nhiễm nguy hiểm.
Thời gian ủ bệnh của Listeria khá dài, thường là ba tuần, và trong một số trường hợp có thể lên đến hơn hai tháng, khiến việc xác định nguồn lây nhiễm trở nên vô cùng khó khăn. Đối với một người trưởng thành khỏe mạnh, nhiễm Listeria thường không gây triệu chứng hoặc chỉ gây tiêu chảy, sốt, đau nhức và ớn lạnh rồi tự hồi phục sau vài ngày.
Tuy nhiên, với phụ nữ mang thai, trẻ sơ sinh, người trên 65 tuổi và người có hệ miễn dịch suy yếu, nhiễm Listeria có thể rất nguy hiểm. Khi hệ miễn dịch suy yếu, vi khuẩn có thể lây lan sang các mô và cơ quan ngoài ruột, gây ra các triệu chứng nghiêm trọng hơn như đau đầu dữ dội, sốt cao, đau cơ, cứng cổ, lú lẫn, mất thăng bằng và co giật. Đặc biệt, phụ nữ mang thai dù chỉ có triệu chứng nhẹ nhưng vi khuẩn có thể truyền sang thai nhi, dẫn đến sinh non, sảy thai, hoặc gây bệnh nặng và tử vong ở trẻ sơ sinh.
Những thực phẩm tiềm ẩn vi khuẩn Listeria
Vi khuẩn Listeria có khả năng tồn tại trong môi trường kỵ khí, do đó thường được tìm thấy trong các sản phẩm thịt chế biến sẵn đóng gói chân không như xúc xích nấu chín, giăm bông, thịt xông khói.
Dựa trên các vụ dịch trước đây, nhiễm khuẩn Listeria thường liên quan đến sữa tươi chưa tiệt trùng, các loại salad, rau sống chưa được rửa sạch kỹ, thịt nấu chín và trái cây đã cắt sẵn. Một ví dụ điển hình là dưa lưới. Vi khuẩn Listeria trong đất có thể dễ dàng bám vào vỏ dưa lưới sau những trận mưa lớn. Cấu trúc dạng lưới của vỏ dưa khiến việc làm sạch triệt để trở nên khó khăn, và khi cắt dưa, vi khuẩn có thể truyền vào phần thịt bên trong. Hơn nữa, dưa lưới có độ axit thấp và thường được bảo quản trong tủ lạnh lâu, tạo điều kiện thuận lợi cho Listeria phát triển. Do đó, những người có nguy cơ cao nên hạn chế ăn dưa lưới đã cắt sẵn.
Bảo quản thực phẩm an toàn trong tủ lạnh để phòng tránh Listeria
Để phòng tránh sự phát triển của vi khuẩn Listeria và các mầm bệnh khác, việc bảo quản thực phẩm đúng cách trong tủ lạnh là vô cùng quan trọng.
Trước hết, nhiệt độ trong ngăn mát tủ lạnh cần được duy trì ở mức 4 độ C hoặc thấp hơn. Nhiều gia đình không kiểm tra nhiệt độ thường xuyên, tạo điều kiện cho vi khuẩn sinh sôi. Hãy đặt nhiệt kế dán ở các vị trí khác nhau trong tủ lạnh và điều chỉnh nhiệt độ cho phù hợp. Cần nhớ rằng nhiệt độ trong tủ lạnh không đồng đều: phía sau thường mát hơn, trong khi cửa là nơi ấm nhất. Do đó, nên tránh để sữa và thịt sống ở các ngăn trên cửa; thay vào đó, hãy đặt chúng ở phía sau tủ lạnh.
Thịt sống phải luôn được bảo quản riêng biệt với thực phẩm đã chế biến sẵn và nên đặt ở ngăn dưới cùng của tủ lạnh để tránh rò rỉ nước gây ô nhiễm chéo. Không nên nhồi nhét quá nhiều đồ vào tủ lạnh; cố gắng giữ dung tích khoảng 75% để không khí lạnh có thể lưu thông hiệu quả.
Tránh mở cửa tủ lạnh quá thường xuyên hoặc để cửa mở quá lâu, vì không khí ấm sẽ tràn vào làm tăng nhiệt độ bên trong, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển. Cuối cùng, hãy kiểm tra và vệ sinh gioăng cửa tủ lạnh định kỳ để đảm bảo độ kín và sạch sẽ.
Những biện pháp đơn giản này sẽ giúp giảm thiểu đáng kể nguy cơ nhiễm Listeria, bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình khỏi “kẻ giết người thầm lặng” này. Nếu có bất kỳ triệu chứng bất thường nào như đau đầu kéo dài kèm sốt, buồn nôn hoặc lú lẫn, đừng chủ quan mà hãy đến gặp bác sĩ ngay lập tức.