Cảm giác ngứa ngáy khó chịu trên cơ thể đôi khi chỉ cần một cái gãi đúng chỗ cũng đủ khiến bạn thư thái tức thì. Hóa ra, hành động tưởng chừng đơn giản này không chỉ mang lại sự dễ chịu mà còn ẩn chứa những lợi ích sức khỏe đáng kinh ngạc. Một nghiên cứu gần đây từ Đại học Pennsylvania (Hoa Kỳ), công bố trên tạp chí Science, đã chỉ ra rằng việc gãi không chỉ xoa dịu cơn ngứa mà còn kích hoạt hệ miễn dịch, giúp da chống lại các tác nhân gây nhiễm trùng.
Bác sĩ Đổng Chính Bang, Phó giám đốc khoa Da liễu Bệnh viện Trung Đại trực thuộc Đại học Đông Nam (Trung Quốc), đã chia sẻ sâu hơn về cơ chế này, khẳng định rằng “liệu pháp gãi” mang lại nhiều lợi ích tùy thuộc vào vị trí trên cơ thể.
Gãi: Một Phương Pháp Tự Nhiên Chống Lại Mầm Bệnh
Trong thế giới tự nhiên, nhiều loài động vật thường xuyên gãi để xua đuổi côn trùng và các tác nhân gây kích ứng. Các thí nghiệm trên chuột cho thấy, những con chuột bị viêm tai được gãi có biểu hiện sưng giảm đáng kể và số lượng vi khuẩn Staphylococcus cũng ít hơn.
Theo BS Đổng Chính Bang, việc gãi không chỉ có tác dụng kháng khuẩn mà còn hoạt động như một hình thức mát-xa nhẹ nhàng, mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe tổng thể. Ở các quốc gia phát triển như châu Âu và Hoa Kỳ, “liệu pháp gãi” thậm chí đã được nghiên cứu và ứng dụng trong y học, với những hiệu quả rõ rệt tùy thuộc vào vùng cơ thể được tác động.
Gãi 4 Vị Trí Vàng: Chìa Khóa Chống Vi Khuẩn và Giảm Căng Thẳng
Gãi đầu: Giảm căng thẳng và nuôi dưỡng da đầu
Người phụ nữ đang nhẹ nhàng gãi đầu
Khi da bị kích ứng, tế bào mast của cơ thể giải phóng histamine, làm giãn mạch máu và tăng lưu lượng máu. Những thay đổi này được truyền đến não thông qua các thụ thể đau, gây ra cảm giác ngứa. Việc gãi nhẹ tạo ra một cảm giác đau ở cường độ thấp, khiến não tiết ra chất dẫn truyền thần kinh serotonin, từ đó mang lại cảm giác vui vẻ và giảm căng thẳng.
Da đầu của chúng ta chứa rất nhiều mao mạch và đầu dây thần kinh. Gãi đầu một cách vừa phải bằng đầu ngón tay có thể kích thích các cơ và mạch máu dưới da đầu, thúc đẩy tuần hoàn máu và tăng cường cung cấp dưỡng chất cho nang tóc, giúp nuôi dưỡng tóc và ngăn ngừa rụng tóc. Tuy nhiên, nếu da đầu ngứa dữ dội, nhiều gàu, rụng tóc kèm theo các nốt sần nhỏ, đó có thể là dấu hiệu của viêm nang lông và cần được thăm khám bác sĩ ngay lập tức.
Gãi tai: Tăng cường hệ thần kinh và làm chậm lão hóa
Bàn tay đang xoa nắn vành tai và dái tai
Da tai ngoài có những nhánh nhỏ của dây thần kinh phế vị. Kích thích nhẹ nhàng dây thần kinh này có thể giúp tăng cường hoạt động của nó. Một nghiên cứu từ Đại học Leeds (Anh) cho thấy, việc kích thích tai bằng dòng điện siêu nhỏ ở những người trên 55 tuổi để tạo cảm giác nhột nhẹ có thể cải thiện chức năng của hệ thần kinh tự chủ và làm chậm quá trình lão hóa.
Trong sinh hoạt hàng ngày, bạn có thể dùng đầu ngón tay gãi nhẹ và nắn vành tai, dái tai, hoặc xoay nhẹ ngón trỏ bên trong tai. Tuy nhiên, nếu tai ngứa nhiều và cảm giác ngứa tăng lên khi gãi, đây có thể là dấu hiệu của nhiễm trùng nấm, bệnh chàm hoặc viêm tai giữa cấp tính, cần phải đi khám bác sĩ kịp thời.
Gãi lưng: Giảm căng thẳng và hỗ trợ giấc ngủ sâu
Bàn tay gãi nhẹ nhàng vùng lưng
Lối sống hiện đại với việc ngồi nhiều đã gây ra nhiều vấn đề về lưng như căng cơ, lưu thông máu kém, dẫn đến cứng và đau vai gáy, thậm chí là các vấn đề về cột sống cổ. Gãi lưng có thể giúp giảm căng cơ và tăng cường lưu thông máu tại chỗ, cung cấp thêm dưỡng chất cho vùng lưng.
Nếu được thực hiện trước khi đi ngủ, serotonin do não giải phóng sẽ giúp cơ thể bình tĩnh và dễ dàng chìm vào giấc ngủ hơn. Bạn có thể sử dụng dụng cụ gãi lưng chuyên dụng hoặc nhờ người thân gãi giúp để đạt được cảm giác thư giãn tối đa.
Gãi lòng bàn chân: Kích thích tuần hoàn máu và tăng cường chức năng não
Bàn tay đang xoa bóp lòng bàn chân
Lòng bàn chân tập trung rất nhiều thụ thể thần kinh cực kỳ nhạy cảm. Ở phụ nữ, phần trung tâm vòm bàn chân nhạy cảm nhất, trong khi ở nam giới là các ngón chân. Khi các đầu dây thần kinh tại lòng bàn chân được kích thích qua việc gãi, não bộ sẽ tiếp nhận và xử lý thông tin, từ đó tăng cường hoạt động của não và độ nhạy cảm của các giác quan, đặc biệt quan trọng đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ trong giai đoạn phát triển.
Theo y học cổ truyền Trung Quốc, lòng bàn chân có hơn 60 huyệt đạo tương ứng với các cơ quan nội tạng và là điểm khởi đầu của kinh thận. Gãi lòng bàn chân có thể kích thích giãn nở mạch máu tại chỗ, thúc đẩy lưu thông máu toàn thân, tăng cường chức năng thận và kích hoạt tuần hoàn khí huyết.
Ngoài ra, một nghiên cứu từ Đại học Khoa học Ứng dụng Lübeck (Đức) cũng chỉ ra rằng việc gãi lòng bàn chân có thể giảm căng thẳng tâm lý, cải thiện sức khỏe thể chất và tinh thần.
Lời khuyên từ chuyên gia: Gãi đúng cách để tối ưu lợi ích
Bác sĩ Vương Phong Nguyên, Trưởng khoa Da liễu, Bệnh viện Trung Đại trực thuộc Đại học Đông Nam (Trung Quốc), nhấn mạnh rằng việc gãi mang lại nhiều lợi ích nhưng cần phải thực hiện “một cách khoa học”. Gãi “khoa học” có nghĩa là sử dụng đầu ngón tay, nhẹ nhàng xoa hoặc véo, tránh dùng móng tay và thực hiện trong giới hạn cho phép.
Nghiên cứu mới chủ yếu tập trung vào tình trạng ngứa cấp tính, khác với tình trạng ngứa mãn tính thường gặp ở những người mắc bệnh chàm hoặc tiểu đường. Gãi thỉnh thoảng có thể có tác dụng kháng khuẩn, nhưng nếu gãi quá thường xuyên và mạnh tay có thể gây tổn thương da, kích hoạt hoặc làm trầm trọng thêm tình trạng viêm.
Cần lưu ý rằng “ngứa” có thể là dấu hiệu của nhiều vấn đề sức khỏe tiềm ẩn như dị ứng, da khô, cháy nắng, hoặc nhiễm trùng da. Nếu tình trạng ngứa không thuyên giảm sau khi gãi và có xu hướng trở nên nghiêm trọng hơn, bạn nên tìm đến bác sĩ để được thăm khám và điều trị kịp thời.