Ngày 13 tháng 3 năm 2026, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức đã một lần nữa khẳng định vị thế tiên phong trong y học ghép tạng Việt Nam khi thực hiện thành công một loạt ca ghép tạng phức tạp từ người hiến chết não. Trong số đó, hai thành tựu nổi bật đã đánh dấu cột mốc quan trọng, đưa y học nước nhà vươn tầm khu vực và thế giới: thực hiện phẫu thuật ghép đa tạng (tim – gan) trên cùng một bệnh nhân mắc bệnh lý hiếm gặp amyloidosis, và lần đầu tiên triển khai thành công kỹ thuật ghép gan domino, tối ưu hóa nguồn tạng hiến và mở ra thêm cơ hội sống cho nhiều bệnh nhân.
Nguồn Tạng Từ Quyết Định Nhân Ái
Loạt ca ghép tạng lịch sử này được thực hiện từ nguồn tạng của một người phụ nữ 42 tuổi. Người hiến tạng không có tiền sử bệnh lý đáng chú ý, nhưng không may gặp tai nạn giao thông nghiêm trọng vào trưa ngày 11 tháng 3. Dù đã được cấp cứu tích cực, bệnh nhân rơi vào tình trạng hôn mê sâu (Glasgow 3 điểm) và mất hoàn toàn phản xạ ánh sáng. Sau khi được chẩn đoán chết não theo quy trình nghiêm ngặt và xác nhận bằng nhiều phương pháp, gia đình đã đưa ra một quyết định đầy dũng cảm và nhân ái, đồng ý hiến tạng.
Từ người hiến này, các bác sĩ Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức đã lấy được tim, gan, hai thận và một số mô, mang lại sự sống và hy vọng cho nhiều bệnh nhân đang chờ đợi trong tình trạng nguy kịch.
Một trong những công đoạn phẫu thuật của ca ghép tạng domino được ghi lại tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức. (Nguồn: BVCC)
Đột Phá Với Ca Ghép Tim – Gan Cho Bệnh Nhân Amyloidosis
Một trong những ca ghép nổi bật nhất là trường hợp bệnh nhân nam 53 tuổi mắc Amyloidosis di truyền – một bệnh lý hiếm gặp nhưng tiến triển nặng nề. Bệnh gây lắng đọng protein bất thường trong cơ thể, dẫn đến tổn thương đa cơ quan, trong đó nguy hiểm nhất là tim. Ở bệnh nhân này, tình trạng thâm nhiễm cơ tim đã gây suy tim nghiêm trọng, kèm theo tổn thương thần kinh ngoại biên ngày càng nặng.
Các chuyên gia nhận định, để điều trị triệt để và cứu sống bệnh nhân, cần phải thực hiện ghép đồng thời cả tim và gan. Tim được thay thế để khắc phục suy tim, trong khi gan – nơi sản xuất phần lớn protein bất thường – phải được loại bỏ nhằm ngăn chặn nguồn gốc gây bệnh. Đây là chỉ định phức tạp, hiếm gặp trên thế giới và đòi hỏi sự phối hợp ở trình độ rất cao giữa nhiều ê-kíp y bác sĩ.
Ca ghép tim – gan được tiến hành đồng thời trong ngày 13 tháng 3. Sau khoảng 7 giờ phẫu thuật liên tục, tim ghép đã đập trở lại ngay trên bàn mổ, trong khi gan ghép nhanh chóng tiết mật – dấu hiệu cho thấy tạng hoạt động tốt. Bệnh nhân được rút nội khí quản sau 12 giờ và hồi phục nhanh chóng trong những ngày tiếp theo.
Bệnh nhân ghép tim gan sau ghép phục hồi tốt. (Nguồn- BVCC)
Lần Đầu Tiên Thực Hiện Ghép Gan Domino tại Việt Nam
Điều đặc biệt và ý nghĩa nhân văn sâu sắc chưa dừng lại ở đó. Lá gan của chính bệnh nhân mắc amyloidosis, mặc dù mang đột biến nhưng lại có cấu trúc và chức năng gần như bình thường. Thay vì bị loại bỏ, lá gan này đã được sử dụng để ghép cho một người đàn ông 64 tuổi bị ung thư gan trên nền xơ gan do viêm gan B, với tiên lượng sống rất hạn chế nếu không được ghép. Đây chính là kỹ thuật Domino Liver Transplantation (ghép gan domino) lần đầu tiên được thực hiện thành công tại Việt Nam.
Trong ca ghép này, các bác sĩ đã tiến hành song song nhiều ê-kíp phẫu thuật. Ca ghép gan domino kéo dài khoảng 6 giờ và kết quả cũng rất khả quan khi gan ghép hoạt động tốt ngay sau phẫu thuật. Cả hai bệnh nhân nhận gan và tim – gan đều có diễn biến hậu phẫu thuận lợi, tỉnh táo, có thể ngồi dậy và ăn uống sau 72 giờ.
Bệnh nhân ghép gan sau ghép. (Nguồn- BVCC)
Ghép gan domino là một giải pháp sáng tạo nhằm tối ưu hóa nguồn tạng hiến vốn luôn khan hiếm. Mặc dù gan từ bệnh nhân amyloidosis vẫn tiếp tục sản xuất protein bất thường, nhưng quá trình phát bệnh ở người nhận thường diễn ra chậm, có thể kéo dài 10 – 15 năm hoặc hơn. Vì vậy, phương pháp này đặc biệt phù hợp với những bệnh nhân lớn tuổi hoặc mắc bệnh lý nặng như ung thư gan, khi lợi ích trước mắt vượt trội so với nguy cơ lâu dài. Trên thế giới, kỹ thuật này đã được triển khai từ năm 1995 và chứng minh hiệu quả tại nhiều trung tâm ghép tạng lớn. Tại Việt Nam, đây là lần đầu tiên kỹ thuật được áp dụng thành công, đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc tiếp cận các phương pháp ghép tạng hiện đại.
Khẳng Định Vị Thế Y Học Việt Nam
Thành công kép này không chỉ thể hiện trình độ chuyên môn cao và khả năng làm chủ những kỹ thuật ghép tạng phức tạp của đội ngũ phẫu thuật viên Việt Nam, mà còn khẳng định sự phát triển mạnh mẽ của y học Việt Nam nói chung và lĩnh vực ghép tạng nói riêng. Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, với việc thực hiện thành công đồng thời nhiều kỹ thuật phức tạp như ghép tim – gan, ghép gan domino, cùng với quy trình điều phối tạng hiệu quả, đã trở thành một trong những trung tâm ghép tạng hàng đầu khu vực.
Đặc biệt, kỹ thuật ghép gan domino mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc khi giúp tối ưu hóa nguồn tạng hiến từ một người hiến chết não, qua đó mang lại cơ hội sống cho nhiều bệnh nhân suy tạng giai đoạn cuối. Đây là minh chứng cho sự tiến bộ vượt bậc của phẫu thuật ghép tạng tại Việt Nam và là một chiến lược quan trọng trong ghép tạng hiện đại, góp phần đưa y học Việt Nam từng bước tiệm cận với các trung tâm ghép tạng lớn trong khu vực và quốc tế.