Nhiều bậc phụ huynh và người lớn thường lo lắng khi không bị sốt sau khi tiêm vắc xin sởi, cho rằng điều này đồng nghĩa với việc vắc xin không có tác dụng. Tuy nhiên, phản ứng của cơ thể sau tiêm chủng có thể khác nhau ở mỗi người và không phải ai cũng sẽ trải qua triệu chứng sốt. Việc hiểu rõ hơn về cơ chế hoạt động của vắc xin và các phản ứng phụ là rất quan trọng để tránh những lo lắng không cần thiết.
Sốt sau tiêm vắc xin sởi: Phản ứng bình thường của cơ thể
Vắc xin sởi là loại vắc xin sống giảm độc lực, được thiết kế để kích thích hệ miễn dịch tạo ra kháng thể chống lại virus sởi mà không gây bệnh. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Liên minh Vắc xin GAVI, sốt sau khi tiêm vắc xin sởi là một phản ứng miễn dịch hoàn toàn bình thường. Đây là dấu hiệu cho thấy cơ thể đang nhận diện mầm bệnh giảm độc lực, kích hoạt phản ứng viêm và bắt đầu quá trình sản xuất kháng thể cần thiết. Phản ứng sốt thường tự giảm sau 1-2 ngày khi hệ miễn dịch đã hoàn tất “bài học” nhận diện và chống lại virus.
Tuy nhiên, không phải tất cả mọi người đều trải qua triệu chứng sốt sau tiêm vắc xin sởi. Mức độ và biểu hiện phản ứng có thể khác nhau tùy thuộc vào cơ địa, độ tuổi, tình trạng sức khỏe và việc đây là lần tiêm đầu tiên hay các mũi tiêm nhắc lại.
Ai dễ bị sốt hoặc sốt cao hơn sau tiêm vắc xin sởi?
Mặc dù sốt là một phản ứng phổ biến, một số nhóm người có thể dễ bị sốt hoặc trải qua tình trạng sốt cao hơn sau khi tiêm vắc xin sởi. Những đối tượng này bao gồm:
- Trẻ nhỏ dưới 5 tuổi: Hệ thống điều nhiệt của trẻ nhỏ chưa hoàn thiện, khiến cơ thể dễ bị sốt cao hơn khi có phản ứng miễn dịch.
- Người có cơ địa nhạy cảm: Những người đã từng có phản ứng mạnh với các loại vắc xin khác trong quá khứ có thể dễ bị sốt hơn.
- Người đang hồi phục sau bệnh: Nếu hệ miễn dịch đang trong quá trình hoạt động mạnh để chống lại một bệnh nào đó, nó có thể phản ứng mạnh mẽ hơn với vắc xin.
- Người tiêm lần đầu: Cơ thể chưa từng tiếp xúc với virus sởi hoặc vắc xin sởi có thể có phản ứng mạnh hơn so với những lần tiêm nhắc lại.
Trẻ nhỏ được chăm sóc sau khi tiêm vắc xin sởi, có thể bị sốt nhẹTrẻ em dễ bị sốt và thường sốt cao hơn sau khi tiêm vắc xin sởi (Ảnh minh họa)
Không sốt sau tiêm vắc xin sởi có làm giảm hiệu quả vắc xin?
Câu trả lời dứt khoát là: Không. Theo các chuyên gia y tế, việc không bị sốt sau khi tiêm vắc xin sởi hoàn toàn không đồng nghĩa với việc vắc xin không hiệu quả. Phản ứng sốt chỉ là một trong nhiều biểu hiện cho thấy hệ miễn dịch đang hoạt động. Nhiều người không có bất kỳ triệu chứng rõ rệt nào sau tiêm chủng nhưng vẫn phát triển đủ lượng kháng thể cần thiết để bảo vệ cơ thể.
Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) và WHO đều khẳng định rằng vắc xin sởi có hiệu quả lên đến 97% sau khi tiêm đủ hai liều, bất kể người tiêm có biểu hiện sốt hay không. CDC Hoa Kỳ cũng cho biết, chỉ khoảng 5-15% số người tiêm vắc xin sởi có thể bị sốt nhẹ (dưới 38,5 độ C) sau 7-12 ngày, trong khi phần lớn không có triệu chứng đáng kể. Một nghiên cứu khác tại Mỹ chỉ ra rằng tỷ lệ trẻ em bị sốt sau tiêm vắc xin sởi dao động từ 5,2% đến 8,7%, tùy thuộc vào loại vắc xin và lô sản xuất.
Khi nào cần đi thăm khám bác sĩ sau tiêm vắc xin sởi?
Mặc dù hầu hết các phản ứng sau tiêm vắc xin sởi đều nhẹ và tự khỏi, nhưng nếu có các dấu hiệu bất thường dưới đây, cần đưa người được tiêm đến cơ sở y tế để thăm khám ngay lập tức:
- Sốt cao kéo dài: Sốt trên 39 độ C ở trẻ em hoặc 38,5 độ C ở người lớn kéo dài hơn 48 giờ.
- Sốt kèm sưng đau nặng, kéo dài hoặc chảy mủ tại chỗ tiêm.
- Co giật do sốt: Đặc biệt nguy hiểm ở trẻ nhỏ có tiền sử co giật khi sốt cao.
- Phản ứng dị ứng nghiêm trọng: Phát ban lan rộng, khó thở, sưng mặt hoặc môi.
- Dấu hiệu thần kinh: Đau đầu dữ dội, lơ mơ, rối loạn ý thức, nôn mửa nhiều hoặc cứng cổ.
Bác sĩ thăm khám cho trẻ em có dấu hiệu sốt cao sau tiêm vắc xinKhi có dấu hiệu sốt cao sau khi tiêm vắc xin sởi, nhất là ở trẻ em cần đi thăm khám ngay (Ảnh minh họa)
Ngoài sốt, một số người cũng có thể trải qua các triệu chứng nhẹ khác như đau nhức tại chỗ tiêm, mệt mỏi nhẹ hoặc phát ban nhẹ. Những triệu chứng này thường sẽ tự hết sau vài ngày. Nếu các triệu chứng kéo dài hoặc gây lo ngại, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời.