Một người đàn ông 35 tuổi, cư trú tại Lào Cai, gần đây đã được Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương tiếp nhận và điều trị sau khi các bác sĩ phát hiện một con sán dây có chiều dài đáng kinh ngạc, gần một mét, đang ký sinh trong đại tràng của anh. Điều đáng chú ý là dù vẫn duy trì các sinh hoạt và chế độ ăn uống hàng ngày, bệnh nhân đã sụt khoảng 2 kg chỉ trong vòng hai tuần, một dấu hiệu bất thường đã đặt ra nghi vấn về tình trạng sức khỏe của anh.
Báo động từ thói quen ăn uống và chẩn đoán
Qua khai thác tiền sử bệnh án, người đàn ông này có thói quen tiêu thụ các thực phẩm tiềm ẩn nhiều rủi ro về ký sinh trùng đường ruột như thịt bò, thịt trâu, thịt lợn tái, rau sống, tiết canh và lòng lợn. Những món ăn này, nếu không được chế biến kỹ lưỡng, là môi trường lý tưởng cho các loại ký sinh trùng phát triển. Trước những dấu hiệu sụt cân không rõ nguyên nhân, các bác sĩ đã chỉ định nội soi đại tràng để xác định rõ nguyên nhân.
Trong quá trình nội soi, đội ngũ y bác sĩ tại Trung tâm Nội soi tiêu hóa và Thăm dò chức năng đã bất ngờ phát hiện một đoạn sán màu trắng ngà, dài hơn 80 cm, đang di chuyển trong lòng đại tràng của bệnh nhân. Với kích thước lớn như vậy, các chuyên gia y tế nhận định rằng con sán đã ký sinh và phát triển trong cơ thể người bệnh từ khá lâu. Nó âm thầm hấp thụ chất dinh dưỡng, gây ra tình trạng sụt cân mà không có các triệu chứng rầm rộ khác.
Bác sĩ đang thăm khám cho bệnh nhân nam nghi nhiễm sán dâyBác sĩ thăm khám cho bệnh nhân.
PGS.TS Lê Trần Anh, một chuyên gia hàng đầu về nấm và ký sinh trùng, cho biết mẫu bệnh phẩm thu được chỉ là đoạn thân sán nên chưa thể xác định chính xác loài. Tuy nhiên, dựa vào tiền sử nhiều lần bệnh nhân đi ngoài ra các đốt sán, khả năng cao đây là trường hợp nhiễm sán dây lợn (Taenia solium).
Nguy hiểm khôn lường từ sán dây lợn và cách phòng tránh
Theo PGS.TS Lê Trần Anh, tại Việt Nam, tỷ lệ nhiễm sán dây lợn thường thấp hơn sán dây bò, nhưng mức độ nguy hiểm mà nó gây ra lại cao hơn đáng kể. Con người chủ yếu nhiễm bệnh do ăn thịt lợn chứa ấu trùng sán chưa được nấu chín kỹ. Khi xâm nhập vào cơ thể, ấu trùng sẽ bám vào ruột non và phát triển thành sán trưởng thành, có thể đạt chiều dài vài mét, gây ra các triệu chứng như đau bụng, rối loạn tiêu hóa, sụt cân và xuất hiện các đốt sán theo phân ra ngoài.
Biến chứng nguy hiểm của ấu trùng sán dây lợn
Mối lo ngại lớn hơn là khả năng mắc bệnh ấu trùng sán dây lợn (cysticercosis) khi nuốt phải trứng sán từ môi trường ô nhiễm hoặc do tự nhiễm. Trong trường hợp này, ấu trùng có thể xuyên qua thành ruột, di chuyển và ký sinh ở nhiều cơ quan khác nhau như não, mắt, cơ và các mô mềm, hình thành các nang ký sinh. Nếu ấu trùng xâm nhập hệ thần kinh trung ương (neurocysticercosis), bệnh có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng như đau đầu kéo dài, co giật, liệt, rối loạn ý thức, và thậm chí đe dọa trực tiếp đến tính mạng người bệnh.
Khuyến cáo phòng ngừa
Để bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng, các bác sĩ khuyến cáo người dân tuyệt đối không nên ăn thịt lợn tái, nem chua sống, tiết canh hay rau sống không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. Thịt lợn chỉ được coi là an toàn khi đã được nấu chín ở nhiệt độ từ 75 độ C trong ít nhất 5 phút hoặc đun sôi trên 2 phút. Bên cạnh đó, việc duy trì vệ sinh cá nhân, rửa tay sạch sẽ trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh, cùng với việc quản lý chăn nuôi hợp vệ sinh là những biện pháp thiết yếu để hạn chế tối đa nguy cơ lây nhiễm.
Đối với những trường hợp đã nhiễm sán trưởng thành trong ruột, người bệnh cần tuân thủ phác đồ điều trị triệt để và thực hiện theo dõi định kỳ nhằm phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm cho bản thân, đồng thời ngăn chặn nguy cơ lây lan ký sinh trùng trong cộng đồng.