Ung thư gan hiện đang là một trong những loại ung thư phổ biến và gây tử vong hàng đầu tại Việt Nam. Theo thống kê từ bác sĩ Hà Hải Nam, Phó trưởng khoa Ngoại bụng 1, Bệnh viện K, trong năm 2020, Việt Nam ghi nhận hơn 182.000 ca ung thư mới, trong đó ung thư gan chiếm 14,5%, tương đương khoảng 26.000 ca. Đáng báo động hơn, mỗi năm, căn bệnh này cướp đi sinh mạng của hơn 25.000 người Việt.
Thực trạng đáng lo ngại là phần lớn bệnh nhân ung thư gan chỉ được phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn. Ở thời điểm này, khả năng điều trị trở nên rất hạn chế và thời gian sống trung bình còn lại của bệnh nhân thường chỉ tính bằng vài tháng.
Các yếu tố nguy cơ chính dẫn đến ung thư gan
Mặc dù nguyên nhân chính xác gây ung thư gan vẫn chưa được xác định rõ ràng, nhiều yếu tố nguy cơ đã được các chuyên gia y tế xác nhận có thể làm tăng khả năng mắc bệnh. Những yếu tố này bao gồm: viêm gan B và viêm gan C mạn tính, xơ gan, gan nhiễm mỡ không do rượu (NASH), tình trạng béo phì, thói quen lạm dụng rượu bia, phơi nhiễm với thực phẩm mốc chứa aflatoxin, hút thuốc lá và tiếp xúc thường xuyên với môi trường độc hại. Thống kê cũng cho thấy, nam giới có nguy cơ mắc ung thư gan cao hơn so với nữ giới.
Hình ảnh cận cảnh mắt người bị vàng da, biểu hiện thường gặp của bệnh lý gan nghiêm trọng như ung thư gan.
Ung thư gan: “Sát thủ thầm lặng” với những triệu chứng ban đầu mơ hồ
Ung thư gan thường được mệnh danh là “sát thủ thầm lặng” vì các triệu chứng ban đầu của bệnh thường rất mơ hồ và dễ bị bỏ qua. Tuy nhiên, các bác sĩ khuyến cáo không nên chủ quan nếu bạn xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu sau đây, vì chúng có thể là cảnh báo sớm của tình trạng tổn thương gan:
1. Vàng da kèm ngứa
Khi gan bị tổn thương nghiêm trọng, sắc tố mật bilirubin sẽ tích tụ trong máu, dẫn đến tình trạng da và mắt chuyển sang màu vàng rõ rệt. Nhiều trường hợp còn kèm theo cảm giác ngứa dữ dội trên khắp cơ thể – đây là một dấu hiệu cảnh báo rõ ràng về chức năng gan đang suy giảm.
2. Sụt cân không rõ lý do
Giảm cân nhanh chóng mà không phải do thực hiện chế độ ăn kiêng hay luyện tập thể dục thể thao là một biểu hiện bất thường cần được quan tâm. Khi gan mất khả năng hấp thụ và chuyển hóa dinh dưỡng, cơ thể người bệnh sẽ gầy sút một cách nhanh chóng, ngay cả khi vẫn duy trì chế độ ăn uống bình thường.
3. Đau âm ỉ vùng sườn phải và các dấu hiệu khác
Vị trí của gan nằm ở hạ sườn phải. Người bệnh có thể cảm thấy nặng bụng, tức vùng gan hoặc thậm chí tự sờ thấy gan có kích thước lớn hơn bình thường. Ngoài ra, nước tiểu chuyển màu vàng sẫm hoặc nâu cũng là một dấu hiệu cảnh báo bilirubin trong máu đang tăng cao.
4. Chán ăn, buồn nôn kéo dài
Gan bị tổn thương sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hệ tiêu hóa. Người bệnh thường xuyên cảm thấy chán ăn, đặc biệt là đối với các món ăn nhiều dầu mỡ, kèm theo cảm giác đầy bụng và buồn nôn kéo dài.
5. Mệt mỏi triền miên
Cảm giác mệt mỏi không rõ nguyên nhân, dù đã nghỉ ngơi đầy đủ hay không vận động nhiều, cũng là một tín hiệu cần đặc biệt lưu ý. Đây là hậu quả của chức năng gan suy giảm, khiến cơ thể dễ bị kiệt sức và uể oải.
Giai đoạn muộn: Triệu chứng nặng nề và cơ hội điều trị thấp
Khi ung thư gan tiến triển đến giai đoạn muộn, các biểu hiện của bệnh sẽ trở nên rõ rệt và nghiêm trọng hơn rất nhiều. Người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như bụng chướng to do cổ trướng, đau tức dữ dội ở vùng hạ sườn phải, sụt cân nhanh chóng (5–6 kg mỗi tháng), vàng da toàn thân, buồn nôn liên tục và khó thở. Ở giai đoạn này, việc điều trị gần như chỉ mang tính hỗ trợ, giúp giảm nhẹ triệu chứng và nâng cao chất lượng sống cho bệnh nhân.
Tầm soát định kỳ – Chìa khóa sống còn
Các chuyên gia y tế đặc biệt khuyến cáo mọi người dân, nhất là những đối tượng có yếu tố nguy cơ cao như người bị viêm gan B, viêm gan C, xơ gan hoặc có thói quen uống nhiều rượu bia, nên thực hiện siêu âm gan định kỳ mỗi 3–6 tháng. Việc này cần được duy trì ngay cả khi chưa có bất kỳ triệu chứng nào. Phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm giúp tăng đáng kể hiệu quả điều trị và kéo dài tiên lượng sống cho bệnh nhân.
Phòng bệnh bằng lối sống lành mạnh, hạn chế tối đa rượu bia, duy trì cân nặng hợp lý và chủ động tầm soát định kỳ là những biện pháp hiệu quả nhất để đối phó với “sát thủ thầm lặng” mang tên ung thư gan, bảo vệ sức khỏe cho chính bạn và gia đình.